قدم زدن با نویسنده


چرا باید آثار فرهاد حسن‌زاده را خواند؟

نوشتن برای تمام گروه‌های سنی

فرهاد حسن‌زاده برای خردسالان، کودکان، نوجوانان و بزرگسالان کتاب نوشته است. او نویسنده‌ایست که نسل‌های مختلف با نوشته‌هایش خاطره دارند و او را می‌شناسند.

تنوع آثار

نوشتن رمان، داستان بلند، داستان کوتاه، قصه‌های تصویری، شعر، زندگی‌نامه، طنز مطبوعاتی، نمایشنامه، فیلم‌نامه از توانایی‌های این نویسنده است.

ترجمه‌ی آثار به زبان‌های دیگر

برخی از کتاب‌های او به زبان‌های انگلیسی، چینی، مالایی (مالزی)، عربی، ترکی استانبولی، ارمنی، کردی ترجمه شده است. همچنین برخی آثار کوتاه او در نشریات غیرفارسی به چاپ رسیده است.

فراتر از نویسندگی

حسن‌زاده نویسنده‌ای اجتماعی است و این خصلت تنها در آثارش به چشم نمی‌آید. او از موسسین «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان» بوده و با نهادهای مدنی و موسسه‌های مرتبط با کودکان همکاری دارد.

جوایز ملی و بین‌المللی

فرهاد حسن‌زاده تا کنون بیش از چهل جایزه از نهادهای ادبی ایران و چند جایزه از نهادهای بین‌المللی دریافت کرده است. او سه دوره نامزد جایزه آسترید لیندگرن و دو دوره نامزد جایزه هانس کریستین اندرسن شده و یک بار لوح سپاس این جایزه را به ایران آورده است.

نوآوری و خلاقیت

او نویسنده‌ای است که تکنیک را در خدمت محتوا به کار می‌‌گیرد. از جمله در کتاب‌های: همان لنگه کفش بنفش، آقارنگی و گربه ناقلا، دیو دیگ به سر، پی‌تی‌کو… پی‌تی‌کو، زیبا صدایم کن، این وبلاگ واگذار می‌شود و …


از نگاه همسایه‌ها

محسن هجری


نویسنده، منتقد و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان

🔹محسن هجری: در مراسم نکوداشت حسن‌زاده سه محور را در تبیین زندگی ادبی او مطرح کرد:
۱- نسبت میان روایت و واقعیت
۲- تفاوت و تعامل جهان درون متن و جهان بیرون متن
۳-طنز به مثابه یک جهان درون متنی.
این سه محور را برای اثبات این نظریه به کار گرفت که روایت گری به نویسنده مجال می دهد تا جهان مورد نظر خودش را بنا کند و این جهان درون متنی را بر جهان بیرون از متن ترجیح دهد.
تلقی من از پروسه‌ی فعالیت ادبی فرهاد حسن‌زاده این بود که در طول این سال‌ها او در جهان درون متنی زندگی کرده و مخاطبانش را هم به این جهان دعوت کرده است. جهانی که ابتدا از نوستالوژی کودکی و نوجوانی و سپس خاطرات تلخ جنگ و مهاجرت شروع می‌شود، اما در ادامه به دنیای طنز کشیده می شود. و‌ چنین استدلال کردم که طنز برای حسن‌زاده یک قالب بیانی نیست، بلکه جهانی است برای زیستن که مخاطب را دعوت می کند تفسیرهای رسمی از واقعیت‌ها را کنار بگذارد و ماجراها و رویدادها را به گونه ی دیگری ببیند.

شهرام اقبال‌زاده

مترجم، پژوهشگر و منتقد ادبیات کودک و نوجوان

🔹 شهرام اقبال‌زاده در مراسم نکوداشت فرهاد حسن‌زاده: فضای تلخ جنگ در آثار فرهاد منعکس است، اما او در حد بیان واقعیت‌های بیرونی بسنده نکرده و به‌تدریج از تلقی‌ها فاصله می‌گیرد و با مخاطب از شرایط جدید اجتماعی و بازی‌ها سخن می‌گوید. وقتی در کارهای فرهاد نگاه می‌کنم، می‌بینم او فقط به‌دنبال نوشتن به‌عنوان یک شغل و حرفه نیست. فرهاد با نوشتن زندگی درون متن را در کنار زندگی بیرو‌ن‌متن را انتخاب کرده و با نوشتن زندگی می‌کند.نگاه ملی فراگیر فرهاد حسن‌زاده از ویژگی‌های دیگر او است که در آثارش دیده می‌شود. فرهاد حد وسط سه نسل است و زبان هر سه نسل را می‌شناسد و بیشتر به فرودستان توجه می‌کند و توانسته گفتمان بسازد.
وقتی ما وارد گفت‌و‌شنود با جهان می‌شویم به پشتوانه تاریخمان می‌بالیم و می‌گویم ما نویسندگانی چون فرهاد حسن‌زاده داریم. نویسنده پرورده اقلیمی است که هرچقدر اقلیم تجربه بیشتری را به فرد منتقل کند، تجربه زیسته نویسنده را می‌سازد.
▫️


رمان فاصله‌ها را کم می‌کند

بخشی از رمان «زیبا صدایم کن!»

همه‌چیز با یک تلفن شروع شد

محاصره شده بودیم. هیچ راه فراری نبود. هر لحظه به ماشین‌های پلیس اضافه می‌شد که با آژیرهاشان جیغ‌کشان خیابان‌های اطراف را می‌بستند. هلی‌کوپتری هم بالای سرمان در پرواز بود. به هرجا نگاه می‌کردم، انعکاس نورهای سرخ و آبیِ چشمک‌زن بود.گیج و مات به هم نگاه کردیم. صدای یکی از پلیس‌های لعنتی را شنیدم که می‌گفت: «شما محاصره شدین. هیچ راه فراری ندارین،تا این‌جا رو رو سرتون خراب نکردیم، دستاتونو بذارین رو سرتونو و از اون آشغالدونی بیایین بیرون.»

این‌جای داستان بودم که گوشیم زنگ زد. همیشه همین‌طور بود. جاهای حساس کتاب یا فیلم خروس بی‌محل می‌خواند. گفتم ولش کن. من و ویلی نگاهمان در هم گره خورد. ویلی با ناله گفت: «چاره‌ای نیست لوسی. من تیر خوردم و کارم تمومه. هر طوریه بلند می‌شم، می‌رم بیرون و اون لعنتی‌ها رو سرگرم می‌کنم. تو هم از در پشتی بزن به چاک!» تلفن داشت خودش را می‌کشت. صداش بدجوری رو مخ بود. نه این‌که حس بلند شدن نداشته باشم، کتاب ولم نمی‌کرد. نگران لوسی بودم. لوسی و ویلی. زنگ تلفن قطع شد، ولی یک دقیقه‌ بعد دوباره زنگ خورد. صدای خانم رستمی از طبقه‌ی پایین آمد: «زیبا! نیستی؟ چرا گوشیتو جواب نمی‌دی؟»

بقیه‌ی حرفش را نشنیدم. با سه‌تا پشتک خودم را رساندم به گوشی و برداشتمش. شماره‌اش آشنا نبود. گفتم: «الو…»

صدای نفس‌نفس بابا بود که سعی می‌کرد آرام حرف بزند. گفت: «خودتی زیبا!»

تنها راه فهمیدن زندگی، تجربه کردن آن است

هر داستان حاصل یک تجربه و یک دوره از زندگی نویسنده است. نویسنده بزرگ می‌شود و این دوره‌ها را پشت سر می‌گذارد. خواننده‌ها مثل مسافرهایی هستند که گاهی کتابی از نویسندگان را به خلوت خود می‌برند، مدتی با آن زندگی می‌کنند و بعد به سراغ کتابی دیگر از نویسنده‌ای دیگر می‌روند. اما هیچ کس به جز نویسنده از پشت پرده خبر ندارد و مسیری که آمده را به درستی درک نمی‌کند. هر کس هر چیزی را که دوست دارد باید از منظر او به آن نگاه کرد. من رمان «هستی» را دوست دارم چون حاصل بخشی از زندگی خودم است و لایه‌های عمیقی دارد. «زیبا صدایم کن» را دوست دارم چون حاصل نوشتن بر اساس ناخودآگاه است و برایم تجربهٔ خیلی خاصی بود. اما بخشی از خودم را در رمان «حیاط خلوت» نوشتم و چند روز پیش آن‌قدر غرق خواندنش شدم که پاک فراموش کردم چرا کتاب را باز کرده‌ام و از همه عجیب‌تر فراموش کرده بودم که خودم آن را نوشته‌ام.

بچه‌ها را شریک می‌کنم در چیزی که می‌دانم.

وقتی کسی آدرسی از من می‌پرسد با اشتیاق و از سر صبر راهنمایی‌اش می‌کنم. حتی اگر از من هم نپرسد و از یکی دیگر بپرسد می‌پرم وسط و سعی می‌کنم آدرس بهتری بدهم. من این خصوصیت را ربط می‌دهم به جهان‌بینی و منش زندگی‌ام. شاید با نوشتن دارم همین کار را در ابعادی دیگر انجام می‌دهم. چیزی را که بلدم، چیزی را که حس می‌کنم خوشایند است، زیباست، انسانی است، به دیگران نشان می‌دهم. ماجرایی که شنیده‌ام و خوشم آمده برای دیگران به شکل داستان بازگو می‌کنم. تصویری که دیده‌ام و از آن لذت برده‌ام سعی می‌کنم به شکل شعری کوتاه بگویم و دیگران را در این حس شریک کنم. در حقیقت با نوشتن به دیگران آدرس می‌دهم. چون شما وقتی آدرس می‌دهید قضاوت نمی‌کنید. نمی‌گویید آنجا بد است یا خوب، فقط می‌گویید از کدام راه برو.

    روزی روزگاری

    فرهاد حسن‌زاده

    فرهاد حسن زاده، فروردین ماه ۱۳۴۱ در آبادان به دنیا آمد. نویسندگی را در دوران نوجوانی با نگارش نمایشنامه و داستان‌های کوتاه شروع کرد. جنگ تحمیلی و زندگی در شرایط دشوار جنگ‌زدگی مدتی او را از نوشتن به شکل جدی بازداشت. هر چند او همواره به فعالیت هنری‌اش را ادامه داد و به هنرهایی مانند عکاسی، نقاشی، خطاطی، فیلنامه‌نویسی و موسیقی می‌پرداخت؛ اما در اواخر دهه‌ی شصت با نوشتن چند داستان‌ و شعر به شکل حرفه‌ای پا به دنیای نویسندگی کتاب برای کودکان و نوجوانان نهاد. اولین کتاب او «ماجرای روباه و زنبور» نام دارد که در سال ۱۳۷۰ به چاپ رسید. حسن‌زاده در سال ۱۳۷۲ به قصد برداشتن گام‌های بلندتر و ارتباط موثرتر در زمینه ادبیات کودک و نوجوان از شیراز به تهران کوچ کرد…

    دنیای کتاب‌ها... دنیای زیبایی‌ها

    کتاب‌ها و کتاب‌ها و کتاب‌ها...

    فرهاد حسن‌زاده برای تمامی گروه‌های سنی کتاب نوشته است. او داستان‌های تصویری برای خردسالان و کودکان، رمان، داستان‌های کوتاه، بازآفرینی متون کهن و زندگی‌نامه‌هایی برای نوجوان‌ها و چند رمان نیز برای بزرگسالان نوشته است.

    ترجمه شده است

    به زبان دیگران

    برخی از کتاب‌های این نویسنده به زبان‌های انگلیسی، چینی، مالایی، ترکی استانبولی و کردی ترجمه شده و برخی در حال ترجمه به زبان عربی و دیگر زبا‌ن‌هاست. همچنین تعدادی از کتاب‌هایش تبدیل به فیلم یا برنامه‌ی رادیو تلویزیونی شده است. «نمكی و مار عينكي»، «ماشو در مه» و «سنگ‌های آرزو» از كتاب‌هايي هستند كه از آن‌ها اقتباس شده است.

    بعضی از ویژگی‌های آثار :

    • نویسندگی در بیشتر قالب‌های ادبی مانند داستان كوتاه، داستان بلند، رمان، شعر، افسانه، فانتزی، طنز، زندگينامه، فيلم‌نامه.
    • نویسندگی برای تمامی گروه‌های سنی: خردسال، کودک، نوجوان و بزرگسال.
    • خلق آثاری تأثیرگذار، باورپذیر و استفاده از تكنيك‌های ادبی خاص و متفاوت.
    • خلق آثاری كه راوی آن‌ها کودکان و نوجوانان هستند؛ روايت‌هايی مملو از تصویرسازی‌های عینی و گفت‌وگوهای باورپذير.
    • پرداختن به موضوع‌های گوناگون اجتماعی چون جنگ، مهاجرت، کودکان كار و خيابان، بچه‌های بی‌سرپرست يا بدسرپرست و…
    • پرداختن به مسائلی که کمتر در آثار کودک و نوجوان دیده می‌شود، مانند جنگ و صلح، طبقات فرودست، افراد معلول، اختلالات شخصیتی‌ـ‌روانی و…
    • تنوع در انتخاب شخصیت‌های محوری و كنشگر (فعال). مشخصاً دخترانی که علیه برخی باورهای غلط ایستادگی می‌کنند.
    • بهره‌گیری از طنز در کلام و روایت‌های زنده و انتقادی از زندگی مردم كوچه و بازار.
    • زبان ساده و بهره‌گیری اصولی از ویژگی‌های زبان بومی و اصطلاح‌های عاميانه و ضرب‌المثل‌ها.

    او حرف‌های غیرکتابی‌اش را این‌جا می‌نویسد.

    به دیدارش بیایید و صدایش را بشنوید