نقد، پژوهش، پايان‌نامه

پايان‌نامه‌ها و مقاله‌های پژوهشي

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

نقد و يادداشت بر كتاب‌ها در رسانه‌ها

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

531 378 admin

خود میان بینی نویسنده با راوی (بررسی تحلیلی رمان هستی)

آمنه ( مریم )‌ ایمان مهر

نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان /  کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی

چکیده

بررسی ادبیات کودک و نوجوان برخلافِ ظاهر ساده و قصه‌وار آن که عموماً هم از روالی خطی برخوردار بوده،‌ به دقت‌نظر و تأملی وسیع نیازمند است. شاید اگر جوجه‌اردک زشت اثر هانس کریستین اندرسن مورد نگاه ناقدانه قرار نمی‌گرفت،‌ همچون بسیاری دیگر از آثار داستانی، به اثری مرده تبدیل می‌شد. اگرچه از عوامل پایه‌ایِ زنده‌ماندن یک اثر، ‌تنها خود آن اثر است، ‌اما نمی‌توان عرصه‌ی نقد و اثرات جان‌بخش و یا کشنده‌ی آن را نادیده گرفت.

رمان هستی اثر فرهاد حسن‌زاده از جمله آثاری است که نگاه ناقدین بی‌شماری را برانگیخت. پرداخت عمیق پرسوناژ، زاویه‌ی دید و لحن داستان، جذبه‌ی فوق‌العاده‌ای به ماهیت اثر بخشیده است؛ آن‌گونه که مخاطب با شروع مطالعه‌ی آن حتّی لحظه‌ای قادر به کنار نهادن آن نیست. علیرغم وجود بحران‌های بی‌شمار، ‌نحوه‌ی شیرین روایت، ‌داستان را به اثری دلچسب تبدیل کرده‌است.

هستی جزو ادبیات خلاقه‌ای به شمار می رود که به صورت بالنده و پیش‌رونده‌ای در سطح تألیف بر ادبیات ایستا و واپس‌گرا غلبه دارد. حسن‌زاده، رمان هستی را بر اساس برخی تجربیات و واقعیات اجتماعی و تمرکز بر شخصیت نوجوانِ اثر با چاشنی متعدد طنز و خنده نوشته‌است. هستی، ماهیتی دفاع مقدسی دارد. جنگ با بار معنایی سرد، خشن، تخریبی و منفی که در ذات خود دارد قاعدتاً باید در ذهن و ذائقه‌ی مخاطبان کودک و نوجوان، اثری نامطلوب بگذارد، مگر آن که نویسنده و آفرینش‌گر، با به کارگیری چاشنی‌های اثربخش، شیرینی و تلخی، جنگ را خواندنی، جذاب و ماندگار کند.

متن ذیل با نگاهی نیمه‌تحلیلی به بررسی داستان هستی می‌پردازد. امید است این نگاه، انگیزه‌ی نویسنده را در راستای خلق آثار جدید تر دو چندان کرده و شاهد آفرینش‌های ادبی بیشتری از این نویسنده‌ی خلاق باشیم.

کلید واژه: بررسی تحلیلی –  ‌هستی –  فرهاد حسن‌زاده

211 314 admin

خوانش باختینی رمان حیاط‌خلوت / محمود رنجبر

  محمود رنجبر استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان است. او در مقاله‌ای مفصل به خوانش باختینی رمان «حیاط خلوت» پرداخته و از این منظر به آن نگریسته است. در ابتدا چکیده‌ای از مقاله و در انتها فایل کامل این مقاله قابل خواندن است. این مقاله در نشریه ادب پایداری دانشگاه شهید باهنر کرمان منتشر شده است.

چکیده

  «حیاط‌خلوت» نوشته فرهاد حسن‌زاده یکی از رمان­های برگزیده جشنواره ادب پايداري است. این رمان ازجمله آثار متفاوت در حوزه ادبیات پایداری به شمار می‌رود.

نگرش انتقادی به تبعات جنگ و حذف ارزش‌های برآمده از این واقعة سیاسی، اجتماعی، حیاط­خلوت را به اثری قابل تأمل از منظر حوزه انسان­شناسی و جامعه‌شناسی ادبیات بدل مـی­کــند. از سوی دیگر تـجـربه مبـتنـی بـر زیست جهان نویسنده در زبان و اجتماع پس از جنگ موجب بازتاب کیفّیات زندگی و چگونگی تحوّلات فکری شخصیت­های این رمان شده ­است. هدف این پژوهش بازخوانی رمان حیاط‌خلوت با رویکرد میخائیل باختین است. نتایج این خوانش نشان می­دهد که در این رمان، حرکتی کارناوالی از سوی شخصیت­ها برای ویرانگری نظم بـرساختة حاکــمیت جامعة پــس از جنــگ صورت می­گـیرد. در این       حر کت نشانه­‌های متفاوت گفتگو، خنده، اعتراض، چند صدایی و نقیضه پدیدار می‌شود که نشان دهندة جنبه­‌هایی از کیفیت زندگی انسان معاصر است.

400 400 admin

تحلیل مقایسه‌ای طنز نوجوان در آثار داستانی فرهاد حسن‌زاده و سعید هاشمی

نام دانشجو: امیر مجیدی فشتمی
استاد راهنما: دکتر احمد رضی
دانشگاه گیلان/ تابستان 95

این پژوهش ضمن ارائه‌ی تعریفی از نوجوانی، ادبیات نوجوان، طنز و بیان شگردهای آن و نظریه‌های موجود در طنز، به بررسی تحلیلی  توصیفیِ آثار داستانی دو تن از نویسندگان موفق در این حوزه می‌پردازد و آثار داستانی طنز نوجوانِ فرهاد حسن‌زاده و سید سعید هاشمی را با نگاهی مقایسه‌ای از لحاظ شگردهای طنز و موضوع‌ها با توجه به نظریه‌های طنز زبانشناختی)نظریه‌ی برتری و ناهمخوانی(و غیرزبانشناختی) نظریه‌ معنایی (راسکین و فوناژی) بررسی می‌کند.

209 241 admin

فراداستان، زبان انگیزش تفکر در ادبیات کودک ایران، بررسی سه اثر فرهاد حسن‌زاده

فراداستان، زبان انگیزش تفکر در ادبیات کودک ایران، بررسی سه اثر

«فراداستان، زبان انگیزش تفکر در ادبیات کودک ایران، بررسی سه اثر فرهاد حسن‌زاده» مقاله‌ای پژوهشی است. این مقاله در دو فصلنامه علمی‌پژوهشی “نقد زبان و ادبیات خارجی” دانشگاه شهید بهشتی دوره اول، شماره2، بهار و تابستان 1388 چاپ شده است.
روشنک پاشایی پژوهشگری است که به بررسی سه کتاب سال های اخیرم پرداخته و تکنیک‌های مدرنیسم و پست مدرنیسم را در این کتاب ها شناسایی کرده است.

400 400 admin

کاربرد فرازبان در روایت پردازی کودکانه فرهاد حسن‌زاده

«کاربرد فرازبان در روایت پردازی کودکانه فرهاد حسن‌زاده» عنوان پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی «شتاو زند کریمی» است. وی دانشجوی دانشگاه کردستان، دانشکده‌ی ادبیات فارسی و زبان‌های خارجه است. این پایان‌نامه در مهرماه 1392 ارایه شده و استاد راهنمای خانم زندکریمی دکتر پارسا یعقوبی و استاد مشاور دکتر صالح ادیبی بوده است.

در چکیده‌ی این پایان‌نامه آمده است:

182 257 admin

تحلیل هرمنوتیک رمان هستی

این تحقیق که برگزیده‌ی هفتمین جشنواره پژوهش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شده است، به بررسی و تحلیل هرمنوتیک رمان هستی می‌پردازد. این تحلیل با رویکردی بر روش و حقیقت هالس گئورک گادامر و نظریه‌ی کارناوال و منطق گفت‌وگویی میخائیل باختین بنا شده است.

◊ نسیم یوسفی که فارغ التحصیل رشته‌ی علوم اجتماعی است.

200 279 admin

مقایسه شیوه‌های طنزپردازی…

موضوع پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد خانم «بتول زارعی جلال آبادی» مقایسه‌ی شیوه‌های طنزپردازی در آثار هوشنگ مرادی کرمانی، فرهاد حسن‌زاده و شهرام شفیعی است.

استاد راهنمای این دانشجو دکتر حمید جعفری قریه علی و استاد مشاور وی دکتر نرگس باقری است. این پایان‌نامه در مهرماه 1393 در دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان ارایه شده است.

400 400 admin

بررسی و تحلیل آثار برجسته‌ کودک از فرهاد حسن‌زاده

«بررسی و تحلیل آثار برجسته‌ کودک از فرهاد حسن‌زاده» عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهدیه عابدی است. مهدیه عابدی از این پایان‌نامه در اسفند 1391 در دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد دفاع و گویا نمره‌ی خوبی هم بابتش دریافت کرده. دکتر جهانگیر صفری استاد راهنما و دکتر سید کاظم موسوی استاد مشاور وی بوده‌اند.

209 241 admin

فرازبان و قابليت‌های تعاملی آن در روايت‌های كودكانه‌ی فرهاد حسن‌زاده

يكي از مقاله‌هاي منتشر شده در فصلنامه مطالعات ادبيات كودك شيراز به بررسي فرازبان در چند كتاب من اختصاص دارد. اين مقاله  كه توسط «شتاو زندكريمي» و «پارسا يعقوبي جنبه‌سرايي» نگاشته شده، در شماره 14 سال هفتم، پاييز و زمستان95 منتشر شده است.

209 241 admin

نمود تکنیک‌های طنز در ساختار پیرنگ داستان‌های طنز فرهاد حسن‌زاده

مقاله‌ای که توسط علی صفایی و حسین ادهمی نوشته شده است. این مقاله در فصلنامه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی در شماره سی‌و دوم، بهار 1393 منتشر شده است.

این مقاله با بررسی سه مجموعه داستان در دو بخش به کندوکاوی در شیوه‌های طنزپردازی فرهاد حسن‌زاده می‌پردازد. بر اساس یافته‌های این مقاله، تکنیک‌های طنزی که حسن‌زاده در داستان‌های خود به کار می‌برد، هرچند بر عناصر داستان مانند فضا، شخصیت‌پردازی، لحن، سبک، زبان و… تاثیر گذار است، نمود آشکار این تکنیک‌ها در ساختار پیرنگ داستان‌های وی است. کتاب‌های بررسی شده عبارتند از: لبخندهای کشمشی یک خانواده‌ی خوشبخت، هندوانه به شرط عشق و در روزگاری که هنوز پنجشنبه و جمعه اختراع نشده بود.

اصل مقاله را می‌توانید اینجا بخوانید

نمود تکنیک‌های طنز در ساختار پیرنگ داستان‌های فرهاد حسن‌زاده

336 351 admin

یادداشت دکتر نیره توکلی برای رمان زیبا صدایم کن

✅رمان سرشار است از غافلگیری به سبب خلق موقعیت‌هایی که تضاد میان ذهن و عین، واقعیت و رؤیا و پرسه زنی در جهان تخیل و بازگشت دردناک به جهان واقعی را نمایش می‌دهد. حسن‌زاده، با بیانی جسورانه و بی تعارف و رودربایستی، موقعیت دردناک و آسیب پذیر دختری پانزده ساله را، که بزرگترین دلخوشیش دیدن پدر و گذراندن ساعاتی در آغوش پرمهر و حمایتگر اوست، نصویر می کند. رؤیایی که همراه می شود با تصویری از برگزاری جشن تولد پانزده سالگیش، به الگوی آدم‌های مرفهی که غم نان ندارند. شامی در رستورانی درجه یک، دریافت هدیه‌های باارزش (انگشتر طلا و تبلت و…). آرزوی چندان بزرگی نیست، اما واقعیت دردناک دیوانگی پدر در حدی که حتی ممکن است جان دختر را هم به خطر بیندازد، اعتیاد و ازدواج مجدد مادر با مردی که چشمان ناپاکی دارد و زندگی دخترک در محل نگهداری کودکان بی سرپرست عمق دردناک ناممکن بودن این آرزوی کوچک را آشکار می‌کند. حسن زاده در ایجاد همدلی با دختر نوجوان و درک فاجعۀ زندگی او بسیار تواناست. اما زبان روایت او شاید اندکی به زبان لمپنی نزدیک تر و از زبان دحتری نوجوان دور باشد. به سخن دیگر، زبان راوی یا دختر نوجوان بیشتر یادآور زبان لمپنی اخراجی‌هاست تا زبان دختری نوجوان.

1280 960 admin

نامه‌ای از روستای ابویسان

به نام خداوند لوح و قلم               حقیقت نگار وجود و عدم

سلام، سلام، سلام. هزاران هزار سلام خدمت جناب اقای حسن زاده‌ی عزیز.

درود بر شما. شمایی که از نظر من بهترین نویسنده­‌ی کتاب برای نوجوانی مثل من هستید. امیدوارم به بقیه نویسنده‌های محترم بر نخوره. اما بریم سر اصل مطلب. اقای حسن‌زاده از شما کتاب‌های زیادی خوندم و امروز می‌خوام کمی درباره‌­ی کتاب‌های ((در روزگاری که هنوز پنج شنبه و جمعه اختراع نشده بود))، ((هستی))، ((لبخند ها کشمشی یک خانواده خوشبخت))، ((هندوانه به شرط عشق))و ((هویج بستنی)) حرف بزنم. ببخشید که خیلی زیاده اما لطفا نامه رو تا اخر بخونید خیلی متشکرم.

769 921 admin

یادداشتی بر چتری با پروانه‌های سفید

داستان‌های نوروزی

سمیه مهرگان (نویسنده و روزنامه‌نگار) / روزنامه آرمان شماره ۳۵۶۰/ ۱۷ اسفند ۱۳۹۶

نزدیک عید که می‌شود یادمان می‌افتد که یک‌سری کارها را باید «زود، تند، سریع» انجام بدهیم. درست مثل اردلان، خودمان را به پیرایشگاه برسانیم و موهایمان را کوتاه کنیم. یا مثل آتوسا خودمان را به خیاطی شیرین‌خانم برسانیم تا لباس سال نویمان را بگیریم. و یا مثل مریم و علی دوتا از کودکان کار که باید گل‌هایشان را بفروشند تا بتواننده زودتر خودشان را به لحظه تحویل سال برسانند.

اردلان و آتوسا و مریم و علی شخصیت‌های داستان «چتری با پروانه‌های سفید» فرهاد حسن‌زاده هستند که دو ساعت مانده به لحظه تحویل سال نو، درحالی‌که می‌خواهند کارشان را هم انجام دهند، از سوی دیگر نگرانِ تندتند گذشتن زمان هم هستند که مبادا سر لحظه تحویل سال نو به خانه نرسند. نگرانی و دلواپسی‌هایی که همه‌مان به وقت تحویل سال نو تجربه‌اش کرده‌ایم. از وقتی که مثل اردلان و آتوسا و مریم و علی کودک بودیم تا وقتی که بزرگ شدیم. حتما اردلان و آتوسا و مریم و علی قصه فرهاد حسن‌زاده هم وقتی بزرگ شوند، وقتی به دو ساعت مانده به لحظه تحویل سال برسند، یاد آن‌روزی می‌افتند که چطور در یک لحظه، آنها در یک نقطه به‌هم برخورد کردند: در نقطه‌ای که زمین به احترام آنها، باوقار و زیبا، زیر پایشان ایستاده بود، زمان را نگه داشته بود، تا آنها -و شاید همه کودکان شهر- کارهاشان را انجام دهند تا به موقع به لحظه تحویل سال نو برسند و به دور سفره هفت سین، با خانواده دعای تحویل سال را با لحظه شلیک توپ بخوانند.

«چتری با پروانه‌های سفید» با تصویرسازی خوب غزاله بیگدلو از سوی کتاب طوطی (واحد کودک و نوجوان انتشارات فاطمی) منتشر شده است. فرهاد حسن‌زاده نویسنده این داستان، نامی آشنا در ادبیات داستانی معاصر است، و شاید به جرات می‌توان گفت مهم‌ترین و بزرگ‌ترین نویسنده کودک و نوجوان امروز ایران، که در سال 1396 عنوان نویسنده منتخب جایزه جهانی هانس کریستین اندرسن را به دست آورد. از حسن‌زاده بیش از هفتاد کتاب در حوزه‌های مختلف منتشر شده، که برخی از آنها به زبان‌های انگلیسی، چینی، فرانسوی و…. ترجمه و از برخی نیز فیلم و انیمیشن ساخته شده است. حسن‌زاده تاکنون بیش از بیست جایزه برای آثارش گرفته که مهم‌ترینشان نشان ماه طلایی از جایزه جشنواره بزرگ برگزیدگان ادبیات کودک و نوجوان است. وی در سال گذشته نیز از سوی ایران نامزد جایزه جهانی آسترید لیندگرن شد. ماروپله، ماشو در مه، لولوی زیبای قصه‌گو، سنگ‌های آرزو، کنار دریچه نیم‌کت هفتم، قصه‌های کوتی‌کوتی، عقرب‌های کشتی بمیک، زیبا صدایم کن، هستی، از دیگر آثار حسن‌زاده در حوزه کودک‌ونوجوان است و رمان «حیاط خلوت» (نامزد جایزه گلشیری، کتاب سال ایران و قلم زرین) مهم‌ترین اثر وی در حوزه بزرگسال.

در بخشی از داستان «چتری با پروانه‌های سفید» می‌خوانیم:

به عقربه‌های ساعت نگاه کن! دو ساعت دیگر سال نو می‌شود و آن دختر، اسمش چیست؟ مریم. بله، مریم هنوز پشت چراغ قرمز ایستاده و به آن طرف چهارراه نگاه می‌کند. برادرش علی را می‌بیند که به ماشین‌های پشت چراغ قرمز گل می‌فروشد. مریم نگاهی به گل‌های خودش می‌اندازد و دلش می‌گیرد. زمان می‌گذرد و او هنوز گل‌ها را نفروخته.

مریم می‌گوید «ساعت چند است؟»

راننده می‌گوید: «دو ساعت دیگر توپ می‌ترکد!»

575 336 admin

فرهاد حسن‌زاده و معیارهای نوبل ادبیات کودک و نوجوان/ محسن هجری

خبر کوتاه بود: «دفتر بین‌المللی کتاب کودک و نوجوان «IBBY» با انتشار فهرست اسامی نامزدهای دریافت جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن، نام فرهاد حسن‌زاده، نویسنده‌ی ایرانی، را نیز برای رقابت به منظور دریافت این جایزه در این فهرست قرار داد .او در مرحله‌ی نهایی باید با ماری آدو مورایل از فرانسه، اکیو کادونو از ژاپن، جوی کاولی از نیوزلند و اولف استارک از سوئد رقابت کند.»

اما این خبر کوتاه، به واقع پیامد روندی بلندمدتبه در ازای نزدیک به سه دهه فعالیت مستمر فرهاد در عرصه‌ی ادبیات کودک و نوجوان ایران بود. این‌که حسن‌زاده در مرحله‌ی نهایی نوبل کوچک برگزیده شود، بدون شک از بزرگ‌ترین موفقیت‌های ادبیات کودک و نوجوان ایران در طول دهه‌های اخیر است. اما حتی اگر این اتفاق نیفتد، چیزی از ارزش‌های غیرقابل انکار کارنامه‌ی ادبی این نویسنده کم نمی‌کند.

بنا بر اعلام هیئت داورانIBBY مهم‌ترین معیارهای انتخاب برگزیدگان، زیبایی‌شناسی، ادبیات نوشتاری، نوآوری، طراوات، توانایی متن، کنجکاوی‌ها و نیز ارتباط مستمر اثر با مخاطب بوده است. با توجه به این‌که هیئت داوران ترکیبی بسیار متنوع از کشورهایی چون کانادا، روسیه، ژاپن، اسپانیا، اسلوونی، یونان، لبنان، ونزوئلا، مصر، آرژانتین و آمریکا بوده، راه‌یابی حسن‌زاده به مرحله‌ی نهایی گویای آن است که او به زبانی مشترک و قابل فهم برای فرهنگ‌های گوناگون دست یافته است؛ زبانی که متکی به زیبایی‌شناسی، نوآوری، طراوت و مهم‌تر از همه فهم نیازهای مخاطبان بوده است.

سال ۱۳۸۳ در نقدی بر آثار فرهاد حسن‌زاده مجموعه آثارش را از سال های ۶۸ تا ۷۸ نمونه‌ای از یک حس نوستالژیک در ادبیات کودک و نوجوان ایران توصیف کردم. حسی که تأثیرپذیری نویسنده از جغرافیای زندگی‌اش را در شهر آبادان به تصویر می‌کشید و با آن‌که حتی در اثر درخشان حسن‌زاده، یعنی رمان هستی، این حس نوستالژیک هم‌چنان دیده می شود، او در این حس که گاهی با رگه‌هایی از تلخی آمیخته، متوقف نمی‌ماند. روی آوردن حسن‌زاده به فانتزی، طنز و فضاهایی که قرین شادمانی و تحول برای مخاطبان است، نشان می‌دهد او علی رغم دلبستگی‌های نوستالژیک خود، به مخاطبان احترام می‌گذارد و نیازها و زبان آن‌ها را در آثار و تألیفات خود لحاظ می‌کند.

برای کسانی که فرهاد حسن‌زاده را از نزدیک می شناسند، ویژگی استمرار و تلاشگری او در امر نوشتن بارز است. او پیوسته در فضاهای متنی به دنبال راه‌های جدیدی می‌گردد که با مخاطب امروز حرف‌هایش را در میان بگذارد و حالا که داورانی از کشورها و فرهنگ‌های متفاوت او را به خاطر داشتن چنین ویژگی‌هایی شایسته‌ی راه‌یابی به مرحله‌ی نهایی جایزه‌ی هانس کریستین آندرسن دانسته‌اند، با اطمینان خاطر می‌توان گفت که فرهاد حسن‌زاده به زبان مشترک ملت‌ها و فرهنگ‌های گوناگون دست یافته است؛ دستاوردی که می‌تواند برای ادبیات کودک و نوجوان ایران راهگشا باشد.

به قطع و یقین هر نویسنده‌ی ایرانی مسیر مورد علاقه‌ی خود را در انتخاب مضامین و فضاهای متنی دنبال می‌کند، اما نکته‌ای که از فرهاد می‌توان آموخت، داشتن گوشه‌ی چشمی به مخاطبان بدون مرزی است که در سراسر جهان می‌توانند خواننده‌ی ادبیات معاصر ایران باشند.

350 468 admin

جسارت در بیان مفاهیم دیرآشنا

شاید اولین چیزی که دراین کتاب توجه مخاطب را جلب می کند فرم آن است. هر فصل این کتاب پستی از یک وبلاگ است. وبلاگ درنا، دختر جوانی که با خواندن یک دفترچه خاطرات قدیمی تصمیم می گیرد داستانی را درباره ی زال و عشق قدیمی او در وبلاگش منتشر کند و نظرات خوانندگان را بداند. درنا به گذشته زال برمی گردد و داستان او و فریبا را روایت می کند؛ پسر نوجوانی که خانواده ای ندارد و در یک پرنده فروشی کار می کند. کلیدی که سال ها دست زال ماند چون فکر می کرد یک روز فریبا و خانواده اش بر می گردند و کلید خانه شان را از او می خواهند…

800 533 admin

ویژگی‌های آثار فرهاد حسن‌زاده

نويسنده‌اي كه جايش فقط پشت ميز نيست

 

تا کنون فرهاد حسن‌زاده از طرف چند نهاد ايرانی سه بار نامزد دريافت جايزه‌‌های جهانی شده است. به همين بهانه نگاهی به ويژگی‌های نويسندگی و برخی از كتاب‌هايش كرده‌ايم.

  • در یک نگاه

فرهاد حسن‌زاده، متولد بيستم فروردين 1341، آبادان است. او نوشتن را از سال‌هاي نوجواني(1355) آغاز كرد؛ يعني زماني كه عضو كانون پرورش فكري شد و توانست فكر و احساسش را در قالب نمايشنامه و داستان بروز بدهد.

جنگ و محاصره‌ي شهر آبادان باعث مهاجرت او و خانواده‌اش از آن‌جا شد. او در سال‌هاي مهاجرت به تحصيل ادامه داد و به خاطر پرداختن ناگزير به دغدغه‌هاي زندگي از نویسندگی باز ماند.

در سال 1366 ازدواج کرد. با به دنیا آمدن اولین فرزندش قصه‌هایی برای او تعریف مي‌کرد و به فکر چاپ آن‌ها افتاد. از سال 1368 همكاري‌اش را با مطبوعات كودك و نوجوان آغاز كرد و اولين داستان‌هايش را در نشريات این گروه سنی به چاپ رساند.

سال 1370 اولین کتابش در شیراز چاپ شد؛ «ماجرای روباه و زنبور». کتابی که خودش هم در تصویرگری آن نقش داشت. کم‌کم کتاب‌هایش چاپ شدند و مورد توجه قرار گرفتند. هم توجه مخاطبان و هم منتقدان و کارشناسان ادبیات کودک و نوجوان. اینک او بیش از 80 کتاب نوشته و بیش از 30 جایزه‌ی ملی برای کارهایش گرفته است.

  • ویژگی‌های ادبی آثار

نهادهايي كه حسن‌زاده را براي جوايز جهاني «آستريد ليندگرن» و «هانس كريستين اندرسن» معرفي كرده‌اند دلايلي داشته‌اند. به برخي از اين دلايل اشاره مي‌كنيم:

  • نویسندگی در بیشتر قالب‌های ادبی مانند داستان كوتاه، داستان بلند، رمان، شعر، افسانه، فانتزي، طنز، زندگينامه، فيلم‌نامه.
  • نویسندگی برای تمامي گروه‌های سنی: خردسال، کودک، نوجوان و بزرگسال.
  • خلق آثاری تأثیرگذار، باورپذیر و استفاده از تكنيك‌هاي ادبي خاص و متفاوت.
  • خلق آثاری كه راوي آن‌ها کودکان و نوجوانان هستند؛ روايت‌هايي مملو از تصویرسازی‌های عینی و گفت‌وگوهاي باورپذير.
  • پرداختن به موضوع‌های گوناگون اجتماعی چون جنگ، مهاجرت، کودکان كار و خيابان، بچه‌هاي بي‌سرپرست يا بدسرپرست و…
  • پرداختن به مسائلی که کمتر در آثار کودک و نوجوان دیده می‌شود، مانند جنگ و صلح، طبقات فرودست، افراد معلول، اختلالات شخصیتی‌ـ‌روانی و…
  • تنوع در انتخاب شخصیت‌های محوری و كنشگر (فعال). مشخصاً دخترانی که علیه برخی باورهای غلط ایستادگی می‌کنند.
  • بهره‌گیری از طنز در کلام و روایت‌هاي زنده و انتقادي از زندگي مردم كوچه و بازار.
  • زبان ساده و بهره‌گیری اصولی از ویژگی‌های زبان بومی و اصطلاح‌هاي عاميانه و ضرب‌المثل‌ها.
  • نويسندگی و كارهای شبه نويسندگی

يكي از ويژگي‌هاي حسن‌زاده كارهاي مطبوعاتي اوست. او در كنار نوشتن كتاب فعاليت‌هاي مؤثري داشته و  بسياري از مخاطبانش او را به خاطر نوشته‌هاي مطبوعاتي‌اش مي‌شناسند. همچنین برخی از کتاب‌هایش تبدیل به فیلم یا برنامه‌ی رادیو تلویزیونی شده است. «نمكي و مار عينكي»، «ماشو در مه» و «مهمان مهتاب» از كتاب‌هايي هستند كه از آن‌ها اقتباس شده است.

حسن‌زاده به همراه تعدادی از نویسندگان، شاعران و مترجمان سنگ بنای تشکیل «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان» را گذاشته است. این تشکل اصلی‌ترین نهاد مستقل نویسندگان است که نزدیک به 20 سال از تأسیس آن می‌گذرد. دبیری و داوری چند جشنواره‌ي ادبی و هنری نیز از فعالیت‌های اوست. ارتباط مستمر حسن‌زاده با نهادهاي مرتبط با مسائل و حقوق كودكان باعث شده كه شناخت بهتري از اين كودكان داشته باشد.

  • هستی

«هستی» داستان دختر نوجوانی‌ است که نمی‌خواهد مثل دختر‌های هم‌سن‌وسالش باشد و کارهای دخترانه بکند. او آرزو دارد وقتی بزرگ شد راننده‌ي تریلی، خلبان یا دروازه‌بان تیم شهرش بشود. پدر هستی با رفتارهای هستی مخالف است و مدام او را سرزش و تحقیر می‌کند. با اتفاقاتی که سر راه او و خانواده‌اش قرار می‌گیرد، نگاه هستی به آدم‌ها و محیط اطرافش عوض می‌شود. او به مدد قرارگیری‌اش در موقعیت‌های نا‌خواسته پوست می‌اندازد و بزرگ می‌شود و می‌فهمد که برای قوی بودن فرقی نمی‌کند که زن باشد یا مرد.

♦ اين كتاب برگزيده‌ي مخاطبان كانون پرورش فكري، لاك‌پشت پرنده و نامزد چند جايزه‌ي ديگر شد. همچنين كانون اين كتاب را به زبان انگليسي ترجمه و منتشر كرده است.

  • این وبلاگ واگذار می‌شود

درنا، دختر نوجوانی که در آبادان زندگی می‌کند، در پستوی یک کتاب‌فروشی دفترچه‌ي کهنه‌ای را پیدا می‌کند که حاوی یک داستان عاشقانه واقعی است. او که از یافتن این داستان به‌شدت هیجان‌زده است، آن را از نویسنده‌اش که صاحب کتابفروشی است می‌گیرد و بدون اطلاعش به مرور در وبلاگی به نام «دسته‌کلید» قرار می‌دهد. خوانندگان این وبلاگ، در خلال پُست‌های درنا، با داستان زندگی «زال» و عشق نوجوانی او آشنا می‌شوند.

یکی از شیوه‌های جذاب نوشتن رمان خلق داستانی در دل یک داستان دیگر است. در این شیوه، خواننده دو داستان را همزمان می‌خواند و با آن‌ها پیش می‌رود. حالا اگر نویسنده از شیوه‌ای به جز بازی با زمان حال و فلاش‌بک‌های معمول برای نوشتن رمانش استفاده کند، این جذابیت دوچندان می‌شود و این دقیقا‌‌ً همان کاری است که حسن‌زاده در رمان «این وبلاگ واگذار می‌شود» انجام داده است. او در این رمان یک داستان عاشقانه‌ي قدیمی را در قالب یک وبلاگ روایت می‌کند.

♦ این کتاب برگزيده و نامزد چند جايزه‌ي ادبي شده است.

  • کنار دریاچه، نیمکت هفتم

این کتاب دربرگیرنده‌ی هفت داستان کوتاه است. داستان‌هایی که به دغدغه‌های نوجوان امروز توجه می‌کند. مسائلی مانند حریم خصوصی و قداست آن، عشق‌های پاک و‌لی زودگذر نوجوانی، برخورد سنتی بزرگ‌ترها به عشق نوجوان‌ها، کلاس‌های خشک مدرسه و معلم‌های عصاقورت‌داده و شیطنت‌های دانش‌آموزان و…

♦ اين كتاب برگزيده و نامزد چند جشنواره‌ي فرهنگي ايران بوده است.

  • عقرب‌های کشتی بمبک

بچه‌های کار برای خود یک گروه درست می‌کنند و اسمش را می‌گذارند «باند عقرب». آن‌ها کشتی کوچک متروکه‌اي را پاتوق خود کرده‌اند. در جریان انقلاب سال 57 این گروه ناخواسته وارد ماجراهایی می‌شوند. آن‌ها یکی از مأموران پلیس را که در همسایگی‌شان زندگی می‌کند گروگان می‌گیرند و به کشتی بمبک می‌برند. از طرفی دیگر «خلو» سردسته‌ی این باند دلبسته‌ی «گلدونه» دختر این مأمور پلیس است. پلیسی که هیچ نقشی در سرکوب انقلابی‌ها ندارد و فقط مأمور راهنمایی و رانندگی است. روایت این داستان ساختارشکنانه و پست‌مدرن است و دارای زبان و موقعیت‌های طنزآمیز است.

♦ اين كتاب اثر تقدیری کتاب سال ایران (سال 1389) و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.

  • گلستان سعدی ــ‌ قصه‌های شیرین ایرانی

سعدی اشعار و حکایت‌های زیبایی دارد. اما زبان کلاسیک و سنگین او خواندن این حکایت‌ها را برای بچه‌هاي امروز دشوار کرده است. فرهاد حسن‌زاده در این کتاب با انتخاب روایتی بسیار نو، طرح و فضایی تازه از داستان‌ها و حکایت‌های گلستان سعدی ارائه می‌دهد؛ گویی تمام قصه‌های تمثیلی گلستان همین امروز اتفاق افتاده است. موقعیت‌ها به قدری نزدیک به ذهن هستند که وقتی زن و شوهری می‌خواهند خانه‌ای بخرند و با یک همسایه‌ي فضول مواجه می‌شوند و در نهایت از خرید آن منصرف می‌شوند، آدم خیال می‌کند داستان کاملاً امروزی است و معامله قرار بوده در سالی که در آن زندگی می‌کنیم انجام شود. ورودی هر قصه به قدری شیرین است که انگار مخاطب دارد این داستان را از زبان یک نقال باتجربه و خوش‌بیان می‌شنود. «هرچه بود، گذشت و دیگر برنگشت» یا «بهتر است من چیزی نگویم و شما داستان را بخوانید» به شیرینی ورودی قصه‌ها کمک کرده است.

♦ این کتاب برگزيده‌ي شانزدهمين جشنواره‌ي كتاب سال کانون پرورش فکری در بخش بازنويسي سال 1392شده است.

211 314 admin

خوانش باختینی رمان حیاط‌خلوت / محمود رنجبر

  محمود رنجبر استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان است. او در مقاله‌ای مفصل به خوانش باختینی رمان «حیاط خلوت» پرداخته و از این منظر به آن نگریسته است. در ابتدا چکیده‌ای از مقاله و در انتها فایل کامل این مقاله قابل خواندن است. این مقاله در نشریه ادب پایداری دانشگاه شهید باهنر کرمان منتشر شده است.

چکیده

  «حیاط‌خلوت» نوشته فرهاد حسن‌زاده یکی از رمان­های برگزیده جشنواره ادب پايداري است. این رمان ازجمله آثار متفاوت در حوزه ادبیات پایداری به شمار می‌رود.

نگرش انتقادی به تبعات جنگ و حذف ارزش‌های برآمده از این واقعة سیاسی، اجتماعی، حیاط­خلوت را به اثری قابل تأمل از منظر حوزه انسان­شناسی و جامعه‌شناسی ادبیات بدل مـی­کــند. از سوی دیگر تـجـربه مبـتنـی بـر زیست جهان نویسنده در زبان و اجتماع پس از جنگ موجب بازتاب کیفّیات زندگی و چگونگی تحوّلات فکری شخصیت­های این رمان شده ­است. هدف این پژوهش بازخوانی رمان حیاط‌خلوت با رویکرد میخائیل باختین است. نتایج این خوانش نشان می­دهد که در این رمان، حرکتی کارناوالی از سوی شخصیت­ها برای ویرانگری نظم بـرساختة حاکــمیت جامعة پــس از جنــگ صورت می­گـیرد. در این       حر کت نشانه­‌های متفاوت گفتگو، خنده، اعتراض، چند صدایی و نقیضه پدیدار می‌شود که نشان دهندة جنبه­‌هایی از کیفیت زندگی انسان معاصر است.

567 587 admin

هفت‌هشت قانون خوشگل برای زندگی در شرایط مشکل

آیدین فرنگی/ سايت شهر كتاب

شیمپالو، شیمپالو، شیمپالو! امان از دست شیمپالو، شیمپالوها و اخلاق شیمپالویی‌شان! همه‌شان گردن‌کلفت‌اند و زبان‌ندان و آداب‌نشناس! تا می‌خواهی نفس راحتی بکشی یا کاری را شروع بکنی، سروکله‌شان پیدا می‌شود. وقتی یک شیمپالو جلو راهت سبز می‌شود باید چه کار بکنی؟ طبیعی است که باید اقدامی بکنی! اقدامی مدبرانه که بهتر است پشتوانه‌‌ای در دنیای ضرب‌المثل‌ها هم داشته باشد. خوب! تا بیشتر از این شروع معرفی مجموعه‌‌ی هشت جلدی «من + شیمپالو + جی‌جور» شیمپالویی نشده، بروم سر اصل مطلب!

150 150 admin

یادداشت انوشه منادی درباره رمان هستی

رمان نوجوان هستی , نوشته فرهاد حسن زاده, رمان روایت دختری ست که قید و بندهای سنتی دختر بودن را نمی پذیرد, رفتار پسرانه دارد, زمان جنگ ست و نویسنده با پرداختی واقع گرایانه, در ساختار روایت رمان نوجوان, که مملو است از باید نباید های بی ثمر,همه را آگاهانه کنار گذاشته, و با انتخاب لحن دختری پرجنب و جوش و فعال, و ساخت موقعیت ها, مکان ها, با نگاه واقع گرایانه توانسته ست رمانی خلق کند که بسیاری از چارچوب های کلیشه ای رایج در نوشتن برای نوجوان را دور بریزد و ثابت کند تنها با نوشتن پر جنب و جوش زنده از دوران نوجوانی, می توان رمان پر خواننده در میان نوجوانان نوشت, رمان هستی, از طرف مخاطبین ش, با استقبال خوبی مواجه شد و همین رفتار خلاقانه ی فرهادحسن زاده, درین عرصه, رمان نوجوان, بی مصرف بودن بسیاری از نظریات قیم مآبانه در زمینه ی ادبیات کودک و نوجوان را ثابت کند… بررسی دقیق رمان خوب هستی, درجای خود, می تواند برای شکلی از ادبیات, رمان نوجوان که به شدت در تسخیر ترجمه ست, می تواند راهگشا باشد. درین زمینه, آثار فرهاد حسن زاده بسیار تاثیرگذارست و منظر رمان نوجوان ایرانی را پیش روی علاقه مندان باز می کند و با رمان های پرمخاطب و خواندنی اش راهکار هم ارایه می دهد.

336 351 admin

نقد رمان «زيبا صدايم كن» در زنجان

اولین جلسه نقد کتاب در مرکز علوم و نجوم با حضور 11 نفر از اعضای کانون که در کارگاه‌های داستان تابستان حضور خوب و پررنگی داشتند برگزار شد، رمان «زیبا صدایم کن» تالیف فرهاد حسن زاده نقد و بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان زنجان، اعضا از یک ماه پیش در جریان برگزاری این برنامه قرار گرفته بودند. زمان برنامه تعیین و به اعضا اعلام شد، مهمانان ویژه این برنامه اعضای سابق کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و جوانان موفق امروز بودند.