نقد، پژوهش، پايان‌نامه

پايان‌نامه‌ها و مقاله‌های پژوهشي

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

نقد و يادداشت بر كتاب‌ها در رسانه‌ها

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

نگاهی به گستره‌ی طنز و مطایبه و شگردهای آن در آثار فرهاد حسن‌زاده 209 241 فرهاد حسن‌زاده

نگاهی به گستره‌ی طنز و مطایبه و شگردهای آن در آثار فرهاد حسن‌زاده

این مقاله در مجله‌ی علمی پژوهشی ادبیات کودک شیراز شماره 12، پاییز و زمستان 1394 به چاپ رسیده است. آقایان حسین ادهمی و علی صفایی زحمت نگارش این مقاله‌ی مفصل را کشیده‌اند و در آن به تحلیل تکنیک‌هایی که در نگارش طنز کتاب روزنامه سقفی همشاگردی به کار رفته پرداخته‌اند.

اصل مقاله را می‌توانید اینجا بخوانید

اميركبير فقط اسم يك خيابان نيست
ریشه در شیشه 300 435 فرهاد حسن‌زاده

ریشه در شیشه

◊یاشار هدایی

یادداشتی درباره کتاب امیرکبیر فقط اسم یک خیابان نیست!

حالا می بینمش، صاف و زلال است. مثل یک شیشه شفاف است. مثل یک دریا عمیق و مثل یک سایه خنک است. حالا مثل یک گل می‌بویمش، مثل یک مهر می‌بوسمش. چشمان بارانی‌ام را می‌بندم و به آهنگ صدایش فکر می‌کنم. او هست، او نمرده، او نخواهد مرد، چرا که یادش زنده است. یادی که مثل یک کتاب مقدس و شیرین است.

(بخشی از متن کتاب)

گذشته را می‌توان با رجوع به دو منبع شناخت: تاریخ و ادبیات

خواندن کتاب‌ها و متون تاریخی، انبوهی از داده‌ها و اطلاعات تاریخی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.اما چنین متونی که غالبا نثری سنگین و پرتکلف دارند، فاقد زمینه و بستر هستند. اما ادبیات، آنگاه که به تاریخ می‌پردازد و از آن سخن می گوید، متن(text) را با زمینه یا بستر (context)گره می‌زند. این تفاوت خاصه در ادبیات کودک و نوجوان دارای اهمیت و معنا است. نیاز مخاطب کودک و نوجوان در فهم و شناخت تاریخ در گرو وجود زمینه است. داده‌ها و اطلاعات تاریخی صرف برای کودک و نوجوان در حکم ماده درسی خواهد بود. اما نویسنده یک رمان و داستان تاریخی، برای انعکاس وقایع گذشته، زبانی هنری به کار می گیرد. او تلاش می کند تا شخصیت‌های تاریخی را بدل به شخصیت‌های داستانی کند. اما چنین تلاشی آفت‌خیز است. زیرا ممکن است شخصیت‌های تاریخی پرده زمان را از هم بدرند و به بستر تاریخی خود وفادار نمانند و بدل به شخصیت داستانی امروزی شوند.

معمای چمدان 150 150 فرهاد حسن‌زاده

معمای چمدان

  • فرشته نوبخت

شايد بسياری از ما فرهاد حسن‌زاده، نويسنده و طنزپرداز جنوبی را با رمان «حياط خلوت» و «ماشو در مه» بشناسيم اما حسن‌زاده با آثاري نظير «بند رختي كه براي خودش دل داشت»، «كنار درياچه نيمكت هفتم»، «لبخندهاي كشمشي یک خانواده خوشبخت»، «قصه‌هاي كوتي‌كوتي»، «ديو ديگ به سر» و بسياري آثار از اين دست درواقع نويسنده‌اي است موفق در ادبيات كودك و نوجوان اما یکی دیگر اثر فرهاد حسن‌زاده، داستاني بلند است به نام «عقرب‌های كشتی بمبك» كه در فضايي بومي و در جزيره‌اي از جنوب مي‌گذرد و به‌وقايع حول‌وحوش سال 57 مي‌پردازد.

عقرب‌های کشتی بمبک
مرغ همسايه هميشه غاز نيست 300 396 فرهاد حسن‌زاده

مرغ همسايه هميشه غاز نيست

◊نيره رحماني

اگر چه در سال‌هاي اخير بوده‎اند نويسندگاني كه كوشيده‎اند در عرصه ادبيات كودك و به‌ويژه نوجوان، آثار درخور توجهي را ارائه كنند اما با نگاهي گذرا به قفسه‎هاي كتابفروشي‎ها به روشني مي‎بينيم كه بخش اعظمي از آثاري كه در اين زمينه منتشر مي‎شوند در حوزه كتاب‌هاي ترجمه‎اي قرار مي‎گيرند

عقرب‌های کشتی بمبک
تکه‌ای از بهشت 300 396 فرهاد حسن‌زاده

تکه‌ای از بهشت

◊زری نعیمی

یادداشتی بر کتاب عقرب‌های کشتی بَمبک

این را گفتم یا نگفتم؟ یادم نیست. ما برای خودمان یک باند درست کرده بودیم. باند عقرب. بالاخره هر کس توی این دنیا یک دل‌خوشی‌ای دارد. دل‌خوشیِ خیلی خوش ما پاتوق‌مان بود که خیلی باحال بود. راسیاتش ما یک کشتی داشتیم که مال خودمان بود. اسمش را نهاده بودیم: بَمبَک.

این دعوت‌نامه‌ی «باند عقرب» است. آن را برای من پست کرده‌اند. من تا خواندمش، عضوش شدم. نزدیک یک قرن است یک چند دهه‌ای کمتر که زندگی می‌کنم. و تا به حال وارد هیچ «باندی» نشده‌ام. اما اسم این باند مرا وسوسه کرد.

آهنگی برای چهارشنبه ها
نقد و رونمایی آهنگی برای چهارشنبه‌ها برگزار شد 369 531 فرهاد حسن‌زاده

نقد و رونمایی آهنگی برای چهارشنبه‌ها برگزار شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست نقد و بررسی کتاب «آهنگی برای چهارشنبه‌ها» نوشته فرهاد حسن‌زاده با حضور نویسنده اثر، کاظم اخوان و محسن هجری و جمعی از نویسندگان کودک و نوجوان در خانه کتاب پیدایش برگزار شد.

فرهاد حسن‌زاده در ابتدای این نشست که به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی توسط نشر پیدایش برگزار شد، گفت: ایده اولیه و کلی کتاب «آهنگی برای چهارشنبه‌ها» را از  بازیگر «باشو غریبه کوچک» به نام عدنان عفراویان گرفتم که سال‌ها پیش در مجله سروش با او گفت‌و‌گویی کرده بودند. عدنان در آن فیلم گفته بود که در ساخت فیلم «باشو غریبه کوچک» چه خشونت‌هایی علیه او اعمال شده است؛ نه از طرف بهرام بیضایی بلکه از طرف برخی از عوامل ساخت فیلم. همین موضوع دست‌مایه‌ای شد برای نوشتن این کتاب.

چتری با پروانه‌های سفید
چترها و پروانه‌ها|یادداشتی بر داستان چتری با پروانه‌های سفید 300 374 فرهاد حسن‌زاده

چترها و پروانه‌ها|یادداشتی بر داستان چتری با پروانه‌های سفید

•فریده سبزعلیان

داستان‌های واقع‌گرا، یکی از گونه‌های ادبیات داستانی است که نویسنده برشی از زندگی واقعی را با خلاقیت و با در نظر گرفتن معیارهای این گونهٔ ادبی، پیش روی خواننده قرار می‌دهد، این داستان‌ها منعکس‌کنندهٔ واقعیت‌های روزمره و حوادثی است که تاثیرگذاری آن در زندگی انکارناپذیر است.

جبار و ثمین باغچه‌بان
یادداشت خانم ثمینه باغچه‌بان بر کتاب چتری با پروانه‌های سفید 400 557 فرهاد حسن‌زاده

یادداشت خانم ثمینه باغچه‌بان بر کتاب چتری با پروانه‌های سفید

زمانی که حرفی برای گفتن باشد و آن را نویسنده‌ای حساس مانند فرهاد حسن‌زاده با زبانی شیرین وساده بگوید، و زمانی که آن نوشته‌ی زیبا را نقاش  باذوقی  چون غزاله بیگدلو دریابد و با تصویرهایی زیبا مصور کند، کتابی زاده می‌شود به نام  «چتری با پروانه های سفید».

دختر گل فروشی زاده می‌شود بسیار دوست داشتنی، با موهایی فرفری و یک روسری کوچک سفید، که مادرش  او را بوسیده و اسمش را گذاشته مریم… یا بقول مادر بزرگش مریم خاتون…

چتری با پروانه‌های سفید
اثر پروانه‌ای| نقدی بر کتاب چتری با پروانه‌های سفید 300 374 فرهاد حسن‌زاده

اثر پروانه‌ای| نقدی بر کتاب چتری با پروانه‌های سفید

◊ سحر سلطانی

۱. “بال زدن یک پروانه در گوشه ای از دنیا، می‌تواند در قاره‌ای دیگر طوفان به پا کند.” پدیده ی *اثر پروانه ای یا butterfly effect *  می گوید هر کار کوچکی در جهان می تواند منجر به نتایج  بزرگ و شگفت آوری شود.

۲. دو ساعت مانده به تحویل سال، اردلان در سلمانی است و هنوز نوبتش نشده، آتوسا پشت در خانه شیرین خانم خیاط مانده و هرچقدر در می زند تا لباس های عیدش را بگیرد کسی در را باز نمی کند. مریم و علی ، خواهر و برادری که سر چهاراه گل فروشی می کنند باید زود گلها را بفروشند و برای تحویل سال پیش مادر برگردند. باران در شهر دود زده و خاکستری قصه ما شروع می شود و چتری با پروانه های سفید باز می شود. حلقه های زنجیر به هم می پیوند و لحظه تحویل سال توپ صدا می کند.

call me Ziba
یک روزِ صد و نود و دو صفحه‌ای | معرفی کتاب «زیبا صدایم کن» 700 875 فرهاد حسن‌زاده

یک روزِ صد و نود و دو صفحه‌ای | معرفی کتاب «زیبا صدایم کن»

نیلوفر نیک بنیاد

«زیبا صدایم کن» رمانی برای نوجوانان است؛ ماجرای دختر پانزده ساله‌ای به نام زیبا که خیلی بیشتر از سنش تجربۀ زندگی دارد. او در مرکز نگهداری کودکان بی‌سرپرست زندگی می‌کند، پدرش در یک بیمارستان روانی بستری است، مادرش دوباره ازدواج کرده و ناپدری بداخلاقی دارد که گاهی او را مجبور به دستفروشی و کارهای دیگر می‌کند. اما این کتاب همۀ زندگی زیبا را روایت نمی‌کند، بلکه فقط یک روز از زندگی او را شرح می‌دهد؛ آن هم روز تولد پانزده سالگی‌اش؛ روزی که پدرش از او می‌خواهد کمکش کند از تیمارستان فرار کند تا بتوانند یک جشن تولد دو نفره برگزار کنند و همین فرار است که جرقۀ تمام اتفاقات بعدی داستان را می‌زند.

پی‌تی‌کو... پی‌تی‌کو...
 خروج از محدودیت 350 435 فرهاد حسن‌زاده

 خروج از محدودیت

یادداشتی بر کتاب «پی‌تی‌کو… پی‌تی‌کو…»
◊ عادله خلیفی

پی تی کو …پی تی کو… صدای آشنای دویدن اسب در قصه‌هاست. اینکه این اسب سفید باشد یا سیاه، بلند باشد یا کوتاه، چاق باشد یا لاغر، خیلی تفاوت ندارد بلکه مهم کنش‌های آن در داستان کودک است. پی تی کو…پی تی کو… سه داستان دارد که برای گروه سنی ب و ج نوشته شده است .

    روزی روزگاری

    فرهاد حسن‌زاده

    فرهاد حسن زاده، فروردین ماه ۱۳۴۱ در آبادان به دنیا آمد. نویسندگی را در دوران نوجوانی با نگارش نمایشنامه و داستان‌های کوتاه شروع کرد. جنگ تحمیلی و زندگی در شرایط دشوار جنگ‌زدگی مدتی او را از نوشتن به شکل جدی بازداشت. هر چند او همواره به فعالیت هنری‌اش را ادامه داد و به هنرهایی مانند عکاسی، نقاشی، خطاطی، فیلنامه‌نویسی و موسیقی می‌پرداخت؛ اما در اواخر دهه‌ی شصت با نوشتن چند داستان‌ و شعر به شکل حرفه‌ای پا به دنیای نویسندگی کتاب برای کودکان و نوجوانان نهاد. اولین کتاب او «ماجرای روباه و زنبور» نام دارد که در سال ۱۳۷۰ به چاپ رسید. حسن‌زاده در سال ۱۳۷۲ به قصد برداشتن گام‌های بلندتر و ارتباط موثرتر در زمینه ادبیات کودک و نوجوان از شیراز به تهران کوچ کرد…

    دنیای کتاب‌ها... دنیای زیبایی‌ها

    کتاب‌ها و کتاب‌ها و کتاب‌ها...

    فرهاد حسن‌زاده برای تمامی گروه‌های سنی کتاب نوشته است. او داستان‌های تصویری برای خردسالان و کودکان، رمان، داستان‌های کوتاه، بازآفرینی متون کهن و زندگی‌نامه‌هایی برای نوجوان‌ها و چند رمان نیز برای بزرگسالان نوشته است.

    ترجمه شده است

    به زبان دیگران

    برخی از کتاب‌های این نویسنده به زبان‌های انگلیسی، چینی، مالایی، ترکی استانبولی و کردی ترجمه شده و برخی در حال ترجمه به زبان عربی و دیگر زبا‌ن‌هاست. همچنین تعدادی از کتاب‌هایش تبدیل به فیلم یا برنامه‌ی رادیو تلویزیونی شده است. «نمكی و مار عينكي»، «ماشو در مه» و «سنگ‌های آرزو» از كتاب‌هايي هستند كه از آن‌ها اقتباس شده است.

    بعضی از ویژگی‌های آثار :

    • نویسندگی در بیشتر قالب‌های ادبی مانند داستان كوتاه، داستان بلند، رمان، شعر، افسانه، فانتزی، طنز، زندگينامه، فيلم‌نامه.
    • نویسندگی برای تمامی گروه‌های سنی: خردسال، کودک، نوجوان و بزرگسال.
    • خلق آثاری تأثیرگذار، باورپذیر و استفاده از تكنيك‌های ادبی خاص و متفاوت.
    • خلق آثاری كه راوی آن‌ها کودکان و نوجوانان هستند؛ روايت‌هايی مملو از تصویرسازی‌های عینی و گفت‌وگوهای باورپذير.
    • پرداختن به موضوع‌های گوناگون اجتماعی چون جنگ، مهاجرت، کودکان كار و خيابان، بچه‌های بی‌سرپرست يا بدسرپرست و…
    • پرداختن به مسائلی که کمتر در آثار کودک و نوجوان دیده می‌شود، مانند جنگ و صلح، طبقات فرودست، افراد معلول، اختلالات شخصیتی‌ـ‌روانی و…
    • تنوع در انتخاب شخصیت‌های محوری و كنشگر (فعال). مشخصاً دخترانی که علیه برخی باورهای غلط ایستادگی می‌کنند.
    • بهره‌گیری از طنز در کلام و روایت‌های زنده و انتقادی از زندگی مردم كوچه و بازار.
    • زبان ساده و بهره‌گیری اصولی از ویژگی‌های زبان بومی و اصطلاح‌های عاميانه و ضرب‌المثل‌ها.

    او حرف‌های غیرکتابی‌اش را این‌جا می‌نویسد.

    به دیدارش بیایید و صدایش را بشنوید