نقد، پژوهش، پايان‌نامه

پايان‌نامه‌ها و مقاله‌های پژوهشي

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

نقد و يادداشت بر كتاب‌ها در رسانه‌ها

∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇∇

هستی در آن‌سوی مرزها 238 348 فرهاد حسن‌زاده

هستی در آن‌سوی مرزها

از چاپ رمان هستی ۱۰ سال می‌گذرد. در این سال‌ها پژوهش‌ها و نقدهای زیادی بر این رمان نوشته شده و برخی از رساله‌های دانشگاهی نیز برپایه این کتاب نگاشته شده است. اخیرا نیز مقاله‌ای در یکی از ژورنال‌های بین‌المللی منتشر شده که باعث خوشحالی است.

در این نوشتار خلاصه‌ای از مقاله «هویت زنانه مدرن ایرانی در رمان هستیِ فرهاد حسن‌زاده» را خواهیم خواند که توسط دکتر امیرعلی نجومیان و فاطمه قانع نوشته شده و در ژورنال مطالعات بین‌المللی ادبیات کودکان (دوره چهاردهم- ژوئن 2021) منتشر شده است.[1]

مقاله فرایند تحول شخصیت در رمان هستی منتشر شد 150 150 فرهاد حسن‌زاده

مقاله فرایند تحول شخصیت در رمان هستی منتشر شد

مقاله علمی پژوهشی فرایند تحوّل شخصیت در رمان هستی در شماره اخیر نشریه مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز چاپ شد .
در این پژوهش رمان «هستی» نوشته فرهاد حسن‌زاده بر اساس نظریه شخصیت اریکسون تحلیل شده است. داستان هستی فرایندی منسجم از تجربه‌های فردی و اجتماعیِ نوجـوانی را بیـان می‌کند که با گسست از دوران کودکی بحران‌های روحی و تعارضات اجتـماعــی را در یکی از بحرانی‌ترین شرایط اجتماعی از سـر می‌گذراند. نویسنده تلاش کرده است با برجسته‌سازی کنش‌های فردی و اجتماعی هستی در موقعیت جنگ، شخصیت داستان را در صیرورت رشد اجتماعی به ‌عنوان بخشی از رشد همه ‌جانبه کودکان نشان دهد. بر اساس فرایند رشد شخصیت، زمینه‌های بی‌هویتی فردی برای نوجوان داستان به شکلی برجسته نمایش داده می‌شود، اما او هویت خود را به مدد الگوی مناسب بازمی‌یابد.شخصیت اصلی داستان «هستی» نوجوانی است که در جست و جوی هویت خود با همسانی درونی، نیروی بنیادین وفاداری را در کاربست نقش‌ها، عقیده و حتی رفتارهای متفاوت به دست می‌آورد.

برساخت سوژه‌گی دختر و دخترانگی در سه رمان (هستی، زیبا صدایم کن، این وبلاگ واگذار می‌شود) فرهاد حسن‌زاده 150 150 فرهاد حسن‌زاده

برساخت سوژه‌گی دختر و دخترانگی در سه رمان (هستی، زیبا صدایم کن، این وبلاگ واگذار می‌شود) فرهاد حسن‌زاده

دوره‌ی نوجوانی در مقایسه با کلیت عمر آدمی دوره‌ای پُر تعلیق است و در این میان دوران بلوغ دختران از حساسیت‌های دامنه‌دارتری برخوردار است. از اواخر قرن نوزدهم، نظریه‌های فرهنگی و جامعه‌شناسی دختران و دخترانگی را دوره‌ای تأثیرگذار در تغییرات فرهنگی معرفی کرده‌اند. در پژوهش حاصل هدف اصلی پی بردن به برساخت مفهوم دخترانگی در 3 رمان نوجوان فرهاد حسن‌زاده است. بدین منظور 3 رمان (هستی)، (زیبا صدایم کن)، (این وبلاگ واگذار می‌شود) مورد بررسی قرار می‌گیرد، تا دریابیم چه روایتی از دخترانگی در این رمان‌ها بر ساخته می‌شود. نتایج نشان می‌دهد فرهاد حسن‌زاده در رمان (هستی) روایت دختر نوجوانی را که مدام به خاطر رفتارهای غیر دخترانه و خارج از عرف کلیشه‌های جنسیتی زنانه، توسط بزرگسال ملامت می‌شود، مورد بررسی قرار می‌دهد. هنجارشکنی هستی، معطوف به قانون‌های آهنین خانه و جامعه و در زمینه جنسیت، دگرپوشی و گزینش هوّیت مردانه برای رسیدن به هوّیت زنانه در جامعه مردسالاری اتفاق می‌افتد. در رمان (زیبا صداین کن) زندگی دختر پانزده سال‌های به نام زیبا را که در آسایشگاه کودکان بی سرپرست زندگی می‌کند به تصویر می‌کشد، که در مردابی از بدبیاری فرو رفته. سفری یک روزه با پدری مجنون، از صبح تا شب در شهری که بوی گوگرد و سرب، دود، بوی خاطره و هراس می‌دهد. سفری که یک رویه‌اش شادی و مضحکه است و روی دیگرش اندوه. در رمان (این وبلاگ واگذار می‌شود) حسن‌زاده یک داستان عاشقانه قدیمی را در قالب یک وبلاگ روایت می‌کند و با پرداختن به موضوعی مثل عشق دوران نوجوانی فضایی را ترسیم می‌کند که همدلی مخاطب را برمی‌انگیزد. مخاطب نوجوان برای شخصیت زال نگران می‌شود. حتی اگر زال از آبادان دهه شصت حرف بزند. باز هم دغدغه‌هایی دارد که برای نوجوان امروز آشناست.

پایان‌نامه کارشناسی ارشد سیران اصحابی 
استاد راهنما: پارسا یعقوبی جنبه سرایی
دانشگاه کردستان، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی
تعیین چگونگی کاربرد روان‌شناسی اگزیستانسیال در ترسیم و تحلیل ساختار وجودی قهرمان داستان و کاربرد آن در تحلیل رمان هستی 400 400 فرهاد حسن‌زاده

تعیین چگونگی کاربرد روان‌شناسی اگزیستانسیال در ترسیم و تحلیل ساختار وجودی قهرمان داستان و کاربرد آن در تحلیل رمان هستی

پایان‌نامه دکترای خانم رویا یدالهی شاه راه
◊رشته: زبان و ادبیات فارسی – ادبیات محض
 پدیدآور: رویا یدالهی شاه‌راه استاد راهنما: محمدجواد مهدوی استاد مشاور: مریم صالحی نیا استاد مشاور: سید امیر امین یزدی
 دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی
در این پژوهش، نخستین هدف ایجاد نظریه‌ی انتقادی و روشی برای تحلیل نمود هستی‌مندانه‌ی ساختار وجود قهرمان داستان است بر مبنای روان‌شناسی اگزیستانسیال. از شاخه‌های مختلف روان‌شناسی اگزیستانسیال، شاخه‌ی پدیدارشناختی مناسب تشخیص داده شد و دیدگاه‌های ارنستو اسپینلی و بو یاکوبسن مبنای کار قرار گرفت.
تحلیل رئالیسم انتقادی شخصیت پروبلماتیک در رمان زیبا صدایم کن 336 351 فرهاد حسن‌زاده

تحلیل رئالیسم انتقادی شخصیت پروبلماتیک در رمان زیبا صدایم کن

مقاله‌ی «تحلیل رئالیسم انتقادی شخصیت پروبلماتیک در رمان زیبا صدایم کن» منتشر شد. نویسنده‌ی این مقاله دکتر محمود رنجبر  از اساتید برجسته‌ی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان است. این مقاله در نشریه «نقدونظریه ادبی» شماره‌ی ۶/ پاییز و زمستان ۱۳۹۷ منتشر و نسخه پی دی اف آن در پایگاه این نشریه موجود است.

در چکیده‌ی این مقاله آمده است:

رئالیسم انتقادی از تبار جامعه‌شناسی مارکسیستی است که تلاش می‌کند تجربه عینی و دقیق واقعیت را به همراه تناقض‌ها در رفتار جمعی و فردی به خواننده منتقل کند. در این پژوهش با بهره‌گیری از آرای لوکاچ و گلدمن ضمن تأکید بر صورت‌بندی گلدمن از فرم و محتوای رمان در سه قسم به مهم‌ترین مسائل شخصیت‌های پروبلماتیک در رمان زیبا صدایم کن اثر فرهاد حسن‌زاده پرداختیم. هدف از این پژوهش نقد اجتماعی گسست هویت انسان در جامعه امروز است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که نویسنده با تلفیق دو رویکرد درباره شخصیت مسأله‌دار زمینه را فراهم می‌سازد تا قهرمانان رمان با جست‌وجوی ارزش‌های راستین و تضاد با ارزش‌های برساخت اجتماع، تصویری انتقادی را از واقعیت اجتماعی فاقد معنا در جامعه شبه‌مدرن ایران به نمایش بگذارد.

بررسی شخصیت‌های مونث در کتاب «این وبلاگ واگذار می‌شود» 336 446 فرهاد حسن‌زاده

بررسی شخصیت‌های مونث در کتاب «این وبلاگ واگذار می‌شود»

بررسی شخصیت‌های مونث در کتاب «این وبلاگ واگذار می‌شود»
پژوهنده: یاشار هدایی

رمان «این وبلاگ واگذار می‌شود» موضوع «عشق دوره نوجوانی» را در گونه «رمان اجتماعی» عرضه می‌کند. درون‌مایه‌ی داستان عاشقانه است و موضوع عشق دوره نوجوانی را در بستر اجتماعی مانند جنگ به نمایش می‌گذارد و با «شناختشناسی» روان‌شناختی از نوجوانان، عشق دوره نوجوانی را که بیش‌تر جدی گرفته نمی‌شود، جدی می‌گیرد.۱

این جدی گرفتن می‌تواند منحصر به پذیرش داستان از سوی مخاطب نوجوان و جلب او شود. معمولاً عشقِ دوره نوجوانی، عشقی خام یا کم‌وبیش خام پنداشته می‌شود و ویژگی‌هایی چون گذرا بودن به آن اطلاق می‌شود. ولی این عشق در ذهن نوجوانِ عاشق چنین نیست. داستان «این وبلاگ واگذار می‌شود»، توانسته است با هم‌سویی با این ذهنیّت، مخاطب نوجوانش را به «همذات‌پنداری» با شخصیّت اصلی داستان («زال») وادارد. و چون عشق رابطه‌ای دوسویه است، شخصیّت مقابل زال نیز اهمیّت دارد. شخصیّتی که در این داستان، نه در جهان واقعی، بلکه تنها در ذهن زالِ عاشق، معشوق است، ولی در جهان واقعیت چنین نیست و حتی از عشق زال به خود («فریبا») بی‌خبر است.

شیوه طنزپردازی فرهاد حسن‌زاده بر مبنای نظریه‌ی ایوان فوناژی 209 241 فرهاد حسن‌زاده

شیوه طنزپردازی فرهاد حسن‌زاده بر مبنای نظریه‌ی ایوان فوناژی

طنز، یکی از مهم‌ترین انواع ادبی است و از راه‌های متنوعی حاصل ­می‌شود. یکی از نظریه­ پردازان مشهور طنز، ایوان فوناژی، زبان‌شناس و روان­شناس برجسته مجارستانی است که مفاهیم مختلف طنز و کارکردهای آن را تبیین و بررسی کرده است. از آنجاکه نظریه فوناژی در مورد طنز، دارای مصادیق متنوع و جامع است و نگاهی هم به بررسی طنز بر مبنای آرای روان­شناسی

نگاهی به پردازش شخصیت‌‌های مونث در چهار اثر فرهاد حسن‌زاده (بخش اول: کوتی‌کوتی) 1013 496 فرهاد حسن‌زاده

نگاهی به پردازش شخصیت‌‌های مونث در چهار اثر فرهاد حسن‌زاده (بخش اول: کوتی‌کوتی)

نگاهی به پردازش شخصیت‌ کوتی کوتی در آثار فرهاد حسن‌زاده

نویسنده:  یاشار هدایی

شخصیت از عناصر اساسی در ادبیات داستانی شمرده می‌شود. چرا که داستان بی‌حضور شخصیت مفهوم و معنا پیدا نمی‌کند. در ساده‌ترین تعریف گفته می‌شود «افراد حاضر در داستان را شخصیت می‌نامند»۱

برای بررسی شخصیت‌ها در یک داستان چهار ویژگی اصلی باید وجود داشته باشد:

شخصيت و شخصيت پردازی در رمان‌های هستی و زيبا صدايم کن از فرهاد حسن‌زاده 400 400 فرهاد حسن‌زاده

شخصيت و شخصيت پردازی در رمان‌های هستی و زيبا صدايم کن از فرهاد حسن‌زاده

پایان‌نامه آقای رسول شهریاری شخصیت و شخصیت‌پردازی در رمان‌های هستی و زیبا صدایم کن را مورد تحلیل قرار داده است. او این رساله را برای مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور شهرکرد ارایه کرده است. ضمن تشکر از ایشان در ادامه بخش آغازین پایان‌نامه را می‌توانید بخوانید.

مقدمه

ادبيات کودک و نوجوان يکي از شاخه هاي مهم ادبيات در جهان است؛ زيرا محدوديت سن و تجربه در مخاطب اين نوع از ادبيات، موجب توجه و دقت بيشتر نويسندگان در هنگام خلق آنها مي شود. «موفقيت در ادبيات کودک و نوجوان، متاثر از وجود ساختار منظم، زيبا، خلاقانه و آموزشي در عناصر يک اثر است». (ذبيح نيا، 1391:ص 64) اين چينش زيبا، خلاقانه، موثر و آموزشي عناصر، بيش از همه متاثر از شناخت نويسنده از مخاطب کم سن و سالش است.  داستان از گونه هاي مهم و تاثير گذار در ادبيات ست که خاصه اين تاثير در ادبيات کودک و نوجوان به سبب کارکرد سرگرمي و آموزشي بيشتري که دارد، دو چندان است. يکي از عناصر مهم و موثر در داستان هاي کودک و نوجوان، شخصيت است. شخصيت ها به سبب نزديکي به مخاطب و جلو بردن حوادث داستان و هم ذات پنداري کودک و نوجوان با آنها، از اهميت دو چنداني در بين ساير عناصر داستاني، برخوردار هستند. «شخصيت ها مي توانند الگوي موثري براي کودکان و نوجوانان در زندگي واقعي باشند». (فيشر، 1391: ص 336)

بازخورد بسيار مثبت يک داستان در ميان کودک و نوجوان ما را با اين سوال مواجه مي کند که چه عاملي موجب اين موفقيت شده است و ما براي پاسخ دادن به اين سوال بايد به بررسي آن اثر بپردازيم.

پسامدرنیسم و بوطیقای داستان کودک 209 241 فرهاد حسن‌زاده

پسامدرنیسم و بوطیقای داستان کودک

تحلیلی روایت شناسانه از داستان “آقارنگی و گربه ناقلا ” از فرهاد حسن زاده

نویسندگان: فرامرز خجسته، عاطفه نیکخو (دانشگاه هرمزگان)

چکیده:

ادبیات کودک، خصوصا ژانر داستان، طی سالیان گذشته از قالب‌ها و باورهای کلاسیک و ازپیش تعیین‌شده خود فاصله گرفته، وجوه روایتمندی این آثار رانیزدستخوش تغییر و تحول ساخته‌است. دراین میان تلاش نویسندگان کودک برای همراهی با تحولات ساختاری- محتوایی شکل‌یافته در ادبیات و همگام با تحولات اجتماعی ازیک‌سو و تبدیل مخاطب منفعل کودک به خواننده‌ای فعال ازسوی دیگر، به خلق داستان‌های پسا‌مدرن انجامیده‌است. داستان “آقارنگی و گربه و ناقلا” ازجمله داستان‌های کودک از فرهادحسن‌زاده است که توانسته باورهای عامیانه درباره داستان کودک را به‌چالش بکشد و با استفاده از ویژگی‌های روایی پسا‌مدرن، علاوه برحفظ باورپذیری متن برای این‌دسته از مخاطبان، ذهن او را به پرسش دربرابر واقعیت‌های پذیرفته‌شده از داستان و جهان فرا‌خواند. بهره‌گیری از ویژگی‌هایی همچون راوی متکثر و اقتدارشکن، فراداستان، تلفیق سبک‌ها و ژانرها و فرجام متکثر ازجمله ویژگی‌های پسامدرنیستی اثرموردنظر است که درکنار تصویرگری هماهنگ با متن در پژوهش پیش‌رو بدان پرداخته‌شده‌است. براین‌اساس برخورداری از صدای راوی کودک دربرابر راوی دانای کل بزرگسال وهمچنین استفاده از تکینک‌هایی چون هوش‌آزمایی و دعوت به‌همکاری کودک درجهان متن درکنار پایان‌بندی نامعین و متکثر با هدف تأکیدهرچه بیشتر برداستانی‌بودن ، خواننده را به تلاشی خلاقانه و فعال برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های ذهنی خود فرامی‌خواند.

دوره 8، شماره 2 – شماره پیاپی 16،

اصل مقاله را از اینجا دانلود کنید.

چتری با پروانه‌های سفید؛ روشنی‌بخشی یک چتر بر سر شهر 603 597 فرهاد حسن‌زاده

چتری با پروانه‌های سفید؛ روشنی‌بخشی یک چتر بر سر شهر

عطیه میرزاامیری؛ وینش

قصه در یک شهر خاکستری و در آستانه‌ی سال نو شروع می‌شود. اردلان در آرایشگاه است و هنوز نوبتش نشده، آتوسا پشت در خانه شیرین خانم خیاط مانده و هرچقدر در می‌زند تا لباس‌های عیدش را بگیرد کسی در را باز نمی‌کند. مریم و علی، خواهر و برادری که سر چهارراه گل فروشی می‌کنند باید زودتر گل‌ها را بفروشند و برای تحویل سال پیش مادر برگردند. هرکدام از این شخصیت‌ها، قهرمان داستان‌اند. قهرمانانی که بدون اینکه یکدیگر را بشناسند، گره کارشان به دست یکدیگر باز می‌شود. هرکدام از آن‌ها مانعی سرراهشان به‌وجود آمده و تمام دلشوره‌شان این است که زودتر به خانه برسند تا موقع تحویل سال کنار خانواده باشند. این تنها شروع داستان است. فرهاد حسن‌زاده در خلال اشاره به اهمیت نوروز و دورهم جمع شدن، به موضوع «حل مسئله» در کودکان اشاره می‌کند.

هستی در آن‌سوی مرزها 238 348 فرهاد حسن‌زاده

هستی در آن‌سوی مرزها

از چاپ رمان هستی ۱۰ سال می‌گذرد. در این سال‌ها پژوهش‌ها و نقدهای زیادی بر این رمان نوشته شده و برخی از رساله‌های دانشگاهی نیز برپایه این کتاب نگاشته شده است. اخیرا نیز مقاله‌ای در یکی از ژورنال‌های بین‌المللی منتشر شده که باعث خوشحالی است.

در این نوشتار خلاصه‌ای از مقاله «هویت زنانه مدرن ایرانی در رمان هستیِ فرهاد حسن‌زاده» را خواهیم خواند که توسط دکتر امیرعلی نجومیان و فاطمه قانع نوشته شده و در ژورنال مطالعات بین‌المللی ادبیات کودکان (دوره چهاردهم- ژوئن 2021) منتشر شده است.[1]

هم برای نوجوانان هم برای بزرگسالان 306 448 فرهاد حسن‌زاده

هم برای نوجوانان هم برای بزرگسالان

اولین بار است که کتابی درباره‌ی جنگ ایران و عراق می‌خوانم. معمولاً زیاد طرف این جور کتاب‌ها نمی‌روم. مهمان مهتاب جزو کتاب‌هایی هست که در تعطیلات عید خواندم. گاهی وقت‌ها صد صفحه می‌خواندم بدون اینکه بفهمم ساعت سه نصفه شب است. اولین چیزی که در این کتاب توجهم را جلب کرد لهجه‌ای بود که با آن آشنایی زیادی داشتم: آبادانی. یا لهجه‌ی کسایی که عرب هستند و فارسی‌شان روان نیست.

داستانی برای همدلی و همبستگی 603 597 فرهاد حسن‌زاده

داستانی برای همدلی و همبستگی

یادداشتی درباره کتاب چتری با پروانه‌های سفید|یاشار هدایی

داستان «چتری با پروانه‌های سفید»، به قلم پرتوان «فرهاد حسن‌زاده»، روایتی از چهار شخصیت کودک در سه موقعیّت متفاوت است. چهار شخصیت کودکی که با ویژگی‌ها و پایگاه‌های اجتماعی متفاوت، در موقعیّت زمانی یکسان – آستانه تحویل سال نو – با مشکلی متفاوت دست به گریبان هستند:
«اردلان»، پسر بچه‌ای منتظر در نوبت آرایشگاه، «اتوسا» در انتظار خیاط و لباس نو، و سرانجام خواهر و برادری به نام «مریم و علی» که پشت چراغ قرمز، در جست‌وجوی مشتری برای فروش گل‌های‌شان هستند.

وقتی هستی نیست! 729 759 فرهاد حسن‌زاده

وقتی هستی نیست!

یادداشت نرگس شکری (نوجوان) درباره دوری از کتابش هستی.

امشب هستی رفت ؛ رفت پیش یک خانواده مهربون
هنوز نرفته دلم براش تنگ شده ، من اصلا آدم خسیسی نیستم تا حالا کلی کتاب قرض دادم تازه خیلی هاشونم هنوز برنگشته
اما هستی با همه فرق داره
هستی عزیز کرده منه تا حالا دست هیچ کس ندادمش
اصلا تقصیر خودمه …از بس همیشه ازش تعریف می کنم یه بار اینقدر تعریف کردم که یکی از اعضای خانوادم گفت میشه اینو به منم بدی بخونمش ؟ منم ناگهان توی تعارف افتادم قبول کردم

تو زیبایی و من حتماً زیبا صدایت می‌کنم ‌| یادداشتی بر کتاب زیبا صدایم کن 459 609 فرهاد حسن‌زاده

تو زیبایی و من حتماً زیبا صدایت می‌کنم ‌| یادداشتی بر کتاب زیبا صدایم کن

◊طیبه پوربصیری

یکی بود، یکی نبود

 دوازده بهار، دوازده تابستان، دوازده پاییز و دوازده زمستان را کنار بچه‌های خوب کانون چهارصد دستگاه بودم و هستم؛ همان منطقه‌ایی که انگار دیگر نقطه‌ی پایانی شده است؛ پارکی فراموش شده از لحاظ جغرافیای شهری، جایی که سالهاست صبح‌ام  را در آن جا شروع می‌کنم و‌ روزهایم را قدم می‌زنم توی ته ته ته اهواز، بچه‌های خوزستان حتماً الصافی را می‌شناسند. پاتوق موادفروشهایی که مثل کِرم توی هم وول می‌خورند تا نان خالی سفره‌اشان را با خونِ دل بخورند؛ بچه‌هایشان هر روز صبح کودکیشان را  توی مشتهای کوچکشان می‌گیرند و یواش و بی‌سرو صدا با دفتر و قلمشان از روی جنازه‌ی پدری رد می‌شوند که فقط نفس می‌کشد، پدرانی که سالهاست نشئگی‌اشان را به جوانی زنانشان فروخته‌اند، در آنجا خیلی اوقات شرمنده‌ام و نمی‌دانم “پرورش حواس” را چگونه باید کار کنم؟! از کدام زیبایی زندگی باید بگویم که برایشان قابل لمس باشد! از چه طعمهایی حرف بزنم که چشیده باشند و از کدام موسیقی آرامش‌بخش و رویایی که شنیده باشند، مگر به جز بوی دود برای حس بویایی می‌شود چیز دیگری برایشان گفت؟

Careless Mouse
امان از موش هفتم 584 780 فرهاد حسن‌زاده

امان از موش هفتم

نگاهی به کتاب موش سر به هوا / نیلوفر نیک بنیاد

فکر می‌کنید فقط آدم‌ها به سفر می‌روند؟ نه‌خیر. موش‌ها هم سفر می‌کنند. آن هم با کوله‌پشتی و چکمه و کیسه‌خواب و تجهیزات کامل سفر. ولی در یک چیز با آدم‌ها اشتراک دارند؛ همانطور که در سفرهای دسته‌جمعیِ آدم‌ها معمولاً یک نفر هست که با بقیه هماهنگ نیست و ساز مخالف می‌زند، در سفرهای دسته‌جمعی موش‌‌ها هم گاهی این اتفاق می‌افتد. مخصوصاً وقتی موش هفتم یا همان سربه‌‌هوا در بین‌شان باشد. این کتاب ماجرای سفر هفت موش یا بهتر است بگوییم شش موش معمولی و یک موش سربه‌هواست که نه تنها خیلی چیزها را یادش می‌رود بلکه در تمام داستان واقعاً سرش به هواست!

اما بگذارید همین اول کار دست بگذاریم روی پررنگ‌ترین ویژگی کتاب یعنی تعاملی بودنش. فرهاد حسن‌زاده که در کتاب‌های دیگری هم تعاملی نوشتن را به کار برده و در نوشتارش بین خواننده، شخصیت‌های داستان و نویسنده ارتباط و تعامل برقرار کرده بود، این بار هم با مخاطب قرار دادن شخصیت‌های داستان، این کار را تکرار کرده است.

نگاهی به رویکرد پست‌مدرنیسم در داستان «دیو دیگ به سر» 311 375 فرهاد حسن‌زاده

نگاهی به رویکرد پست‌مدرنیسم در داستان «دیو دیگ به سر»

نگاهی به رویکرد پست‌مدرنیسم در داستان «دیو دیگ به سر یا اینجوری بود که اونجوری شد»

◊نغمه نیک فال

طی سالهای اخیر، ادبیات کودک در ایران وارد فضاهای نو و متفاوتی شده و نویسندگان کودک با امتحان کردن سبکهای خلاقانه و بکر، این حوزه را به فضایی پویا تبدیل کرده‌اند.

سبک پست مدرنیسم یکی ازسبکهایی است که وارد حوزه‌ی ادبیات کودک ایران شده و نویسندگان آثار درخشانی در این زمینه خلق کرده‌اند.

داستان «دیو دیگ به سر یا این جوری بود که اونجوری شد» از داستانهای پست مدرنیسم کودک، نوشته‌ی فرهاد حسن زاده، با تصویرگری علی خدایی است. این کتاب با خلق رویدادهای غیرقابل پیش‌بینی و نو در داستان، مخاطب کودک را شگفت‌زده و کنجکاو می‌کند. از ویژگی‌های این کتاب، می‌توان به وجود فراداستان و آوردن بازی‌های هوش و سرگرمی در میان داستان، مخاطب قرار دادن خواننده، زیر سئوال بردن اقتدار راوی توسط یکی از شخصیتهای داستان، گرفتن قدرت دانای کلی از راوی، ارتباط و بحث مستقیم میان شخصیت داستانی و مخاطب، پیشی گرفتن تصویر از متن، وجود صفحات خالی در میان داستان، استفاده نمادین از شخصیتها و پایان‌بندی نامشخص اشاره کرد که کودک به دلیل این ساختارشکنی‌ها و خلاقیتها، با داستان ارتباط قدرتمندی برقرار می‌کند. تصویرگری خلاقانه و مناسب با فضای داستان نیز به استحکام این ارتباط، کمک می‌کند. در متن پیش رو، به بررسی نشانه‌های پست مدرنیسمی این داستان می‌پردازیم.

ریشه در شیشه 441 640 فرهاد حسن‌زاده

ریشه در شیشه

◊یاشار هدایی

یادداشتی درباره کتاب امیرکبیر فقط اسم یک خیابان نیست!

حالا می بینمش، صاف و زلال است. مثل یک شیشه شفاف است. مثل یک دریا عمیق و مثل یک سایه خنک است. حالا مثل یک گل می‌بویمش، مثل یک مهر می‌بوسمش. چشمان بارانی‌ام را می‌بندم و به آهنگ صدایش فکر می‌کنم. او هست، او نمرده، او نخواهد مرد، چرا که یادش زنده است. یادی که مثل یک کتاب مقدس و شیرین است.

(بخشی از متن کتاب)

گذشته را می‌توان با رجوع به دو منبع شناخت: تاریخ و ادبیات

خواندن کتاب‌ها و متون تاریخی، انبوهی از داده‌ها و اطلاعات تاریخی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.اما چنین متونی که غالبا نثری سنگین و پرتکلف دارند، فاقد زمینه و بستر هستند. اما ادبیات، آنگاه که به تاریخ می‌پردازد و از آن سخن می گوید، متن(text) را با زمینه یا بستر (context)گره می‌زند. این تفاوت خاصه در ادبیات کودک و نوجوان دارای اهمیت و معنا است. نیاز مخاطب کودک و نوجوان در فهم و شناخت تاریخ در گرو وجود زمینه است. داده‌ها و اطلاعات تاریخی صرف برای کودک و نوجوان در حکم ماده درسی خواهد بود. اما نویسنده یک رمان و داستان تاریخی، برای انعکاس وقایع گذشته، زبانی هنری به کار می گیرد. او تلاش می کند تا شخصیت‌های تاریخی را بدل به شخصیت‌های داستانی کند. اما چنین تلاشی آفت‌خیز است. زیرا ممکن است شخصیت‌های تاریخی پرده زمان را از هم بدرند و به بستر تاریخی خود وفادار نمانند و بدل به شخصیت داستانی امروزی شوند.

معمای چمدان 150 150 فرهاد حسن‌زاده

معمای چمدان

  • فرشته نوبخت

شايد بسياری از ما فرهاد حسن‌زاده، نويسنده و طنزپرداز جنوبی را با رمان «حياط خلوت» و «ماشو در مه» بشناسيم اما حسن‌زاده با آثاري نظير «بند رختي كه براي خودش دل داشت»، «كنار درياچه نيمكت هفتم»، «لبخندهاي كشمشي یک خانواده خوشبخت»، «قصه‌هاي كوتي‌كوتي»، «ديو ديگ به سر» و بسياري آثار از اين دست درواقع نويسنده‌اي است موفق در ادبيات كودك و نوجوان اما یکی دیگر اثر فرهاد حسن‌زاده، داستاني بلند است به نام «عقرب‌های كشتی بمبك» كه در فضايي بومي و در جزيره‌اي از جنوب مي‌گذرد و به‌وقايع حول‌وحوش سال 57 مي‌پردازد.

    روزی روزگاری

    فرهاد حسن‌زاده

    فرهاد حسن زاده، فروردین ماه ۱۳۴۱ در آبادان به دنیا آمد. نویسندگی را در دوران نوجوانی با نگارش نمایشنامه و داستان‌های کوتاه شروع کرد. جنگ تحمیلی و زندگی در شرایط دشوار جنگ‌زدگی مدتی او را از نوشتن به شکل جدی بازداشت. هر چند او همواره به فعالیت هنری‌اش را ادامه داد و به هنرهایی مانند عکاسی، نقاشی، خطاطی، فیلنامه‌نویسی و موسیقی می‌پرداخت؛ اما در اواخر دهه‌ی شصت با نوشتن چند داستان‌ و شعر به شکل حرفه‌ای پا به دنیای نویسندگی کتاب برای کودکان و نوجوانان نهاد. اولین کتاب او «ماجرای روباه و زنبور» نام دارد که در سال ۱۳۷۰ به چاپ رسید. حسن‌زاده در سال ۱۳۷۲ به قصد برداشتن گام‌های بلندتر و ارتباط موثرتر در زمینه ادبیات کودک و نوجوان از شیراز به تهران کوچ کرد…

    دنیای کتاب‌ها... دنیای زیبایی‌ها

    کتاب‌ها و کتاب‌ها و کتاب‌ها...

    فرهاد حسن‌زاده برای تمامی گروه‌های سنی کتاب نوشته است. او داستان‌های تصویری برای خردسالان و کودکان، رمان، داستان‌های کوتاه، بازآفرینی متون کهن و زندگی‌نامه‌هایی برای نوجوان‌ها و چند رمان نیز برای بزرگسالان نوشته است.

    ترجمه شده است

    به زبان دیگران

    برخی از کتاب‌های این نویسنده به زبان‌های انگلیسی، چینی، مالایی، ترکی استانبولی و کردی ترجمه شده و برخی در حال ترجمه به زبان عربی و دیگر زبا‌ن‌هاست. همچنین تعدادی از کتاب‌هایش تبدیل به فیلم یا برنامه‌ی رادیو تلویزیونی شده است. «نمكی و مار عينكي»، «ماشو در مه» و «سنگ‌های آرزو» از كتاب‌هايي هستند كه از آن‌ها اقتباس شده است.

    بعضی از ویژگی‌های آثار :

    • نویسندگی در بیشتر قالب‌های ادبی مانند داستان كوتاه، داستان بلند، رمان، شعر، افسانه، فانتزی، طنز، زندگينامه، فيلم‌نامه.
    • نویسندگی برای تمامی گروه‌های سنی: خردسال، کودک، نوجوان و بزرگسال.
    • خلق آثاری تأثیرگذار، باورپذیر و استفاده از تكنيك‌های ادبی خاص و متفاوت.
    • خلق آثاری كه راوی آن‌ها کودکان و نوجوانان هستند؛ روايت‌هايی مملو از تصویرسازی‌های عینی و گفت‌وگوهای باورپذير.
    • پرداختن به موضوع‌های گوناگون اجتماعی چون جنگ، مهاجرت، کودکان كار و خيابان، بچه‌های بی‌سرپرست يا بدسرپرست و…
    • پرداختن به مسائلی که کمتر در آثار کودک و نوجوان دیده می‌شود، مانند جنگ و صلح، طبقات فرودست، افراد معلول، اختلالات شخصیتی‌ـ‌روانی و…
    • تنوع در انتخاب شخصیت‌های محوری و كنشگر (فعال). مشخصاً دخترانی که علیه برخی باورهای غلط ایستادگی می‌کنند.
    • بهره‌گیری از طنز در کلام و روایت‌های زنده و انتقادی از زندگی مردم كوچه و بازار.
    • زبان ساده و بهره‌گیری اصولی از ویژگی‌های زبان بومی و اصطلاح‌های عاميانه و ضرب‌المثل‌ها.

    او حرف‌های غیرکتابی‌اش را این‌جا می‌نویسد.

    به دیدارش بیایید و صدایش را بشنوید